اثر تمرینات ذهن آگاهی بر تاب آوری و کمال گرایی زنان ورزشکار

اگرچه مطالعات متعددی به بررسی اثر ذهن آگاهی بر متغیرهای روانشناختی پرداخته اند، اما مطالعه ای که به طور خاص اثر تمرینات ذهن آگاهی را بر تاب آوری و کمال گرایی مثبت و منفی زنان ورزشکار نخبه رشته های برخوردی بررسی کرده باشد، نادر است. با توجه به اینکه ورزشکاران رشته های برخوردی به دلیل ماهیت رقابتی و فشارهای روانی بالا، بیشتر در معرض کاهش تاب آوری و افزایش کمال گرایی منفی قرار دارند و نیز با توجه به شیوع بالای این موضوع در زنان ورزشکار، مطالعه حاضر با هدف تاثیر هشت هفته تمرینات ذهن آگاهی بر تاب آوری و کمال گرایی (مثبت و منفی) زنان ورزشکار نخبه رشته های برخوردی انجام گرفت. در این پژوهش نیمه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل، ۴۰ ورزشکار نخبه زن در رشته های برخوردی (کاراته، تکواندو، جودو و ووشو) شهر تهران با دامنه سنی ۱۸ تا ۳۰ سال به صورت در دسترس انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه ذهن آگاهی (۲۰ نفر) و کنترل (۲۰ نفر) قرار گرفتند. تاب آوری و کمال گرایی (مثبت و منفی) شرکت کنندگان در مراحل پیش آزمون و پس آزمون به ترتیب با استفاده از پرسشنامه تاب آوری کانر-دیویدسون و پرسشنامه چندبعدی کمال گرایی در ورزش اندازه گیری شد. مداخله آزمایشی به مدت هشت هفته، هر هفته دو جلسه و هر جلسه ۶۰ دقیقه انجام گرفت که در هر جلسه شرکت کنندگان گروه آزمایش به تمرینات ذهن آگاهی پرداختند، در حالی که گروه کنترل به فعالیت های روزمره خود مشغول بودند. داده های به دست آمده توسط آزمون تحلیل کوواریانس تحلیل شد. نتایج نشان داد که هشت هفته تمرینات ذهن آگاهی بر افزایش تاب آوری (۰۵/۰>P) و افزایش کمال گرایی مثبت (۰۵/۰>P) زنان ورزشکار نخبه رشته های برخوردی تاثیر معناداری دارد. همچنین هشت هفته تمرینات ذهن آگاهی بر کاهش کمال گرایی منفی زنان ورزشکار نخبه رشته های برخوردی تاثیر معناداری دارد (۰۵/۰>P). براساس نتایج، تمرینات ذهن آگاهی را می توان در برنامه های روانشناختی باشگاه ها و مراکز آموزش ورزشکاران برای بهبود تاب آوری و ارتقای کمال گرایی مثبت (سازگار) و تعدیل کمال گرایی منفی (ناسازگار) استفاده کرد، زیرا این تمرینات می توانند با افزایش آگاهی از لحظه حال و کاهش واکنش پذیری هیجانی، انعطاف پذیری روانشناختی را بهبود بخشند.

کلیدواژه ها:

ذهن آگاهی ، تاب آوری ، کمال گرایی مثبت ، کمال گرایی منفی ، زنان ورزشکار ، رشته های برخوردی