اثر برنامه تمرینی تعادلی بر پارامترهای بیومکانیکی کنترل پاسچر در سالمندان

زمینه و هدف کاهش توانایی کنترل پاسچر یکی از مهمترین تغییرات عملکردی دوران سالمندی است که می تواند خطر سقوط، وابستگی حرکتی و کاهش کیفیت زندگی را افزایش دهد. از آنجا که کنترل تعادل تحت تاثیر تعامل سیستم های حسی عصبی و عضلانی قرار دارد، تمرینات تعادلی می توانند به عنوان روشی موثر برای بهبود ثبات وضعیتی سالمندان مورد توجه قرار گیرند. هدف پژوهش حاضر بررسی اثر یک برنامه تمرینی تعادلی بر پارامترهای بیومکانیکی کنترل پاسچر در سالمندان بود. روش شناسی: این پژوهش از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون- پس آزمون همراه با گروه کنترل انجام شد. تعداد ۳۰ سالمند ۶۰ تا ۷۵ ساله به صورت هدفمند انتخاب و به دو گروه تمرین تعادلی و کنترل تقسیم شدند. گروه تمرین به مدت ۸ هفته، هفته ای ۳ جلسه و هر جلسه ۴۵ تا ۶۰ دقیقه در برنامه تمرینی تعادلی شرکت کرد. برنامه تمرینی شامل تمرینات تعادل ایستا و پویه انتقال، وزن، راه رفتن روی خط، ایستادن روی سطوح ناپایدار، تمرینات عملکردی و حرکات چندجهته بود. پارامترهای بیومکانیکی کنترل پاسچر شامل دامنه جابه جایی مرکز فشار در جهت قدامی-خلفی و داخلی-خارجی، سرعت متوسط نوسان مرکز فشار، طول مسیر مرکز فشار و مساحت نوسان آن با استفاده از صفحه نیرو اندازه گیری شد. همچنین آزمون های عملکردی تعادل شامل آزمون برخاستن و رفتن زمان دار و آزمون دسترسی عملکردی مورد استفاده قرار گرفت. داده ها با استفاده از آزمون های آماری مناسب در سطح معناداری ۰.۰۵ تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد پس از ۸ هفته تمرین تعادلی شاخص های نوسان مرکز فشار در گروه تمرین نسبت به پیش آزمون کاهش یافت و عملکرد تعادلی سالمندان بهبود پیدا کرد. همچنین زمان اجرای آزمون برخاستن و رفتن زمان دار کاهش و میزان دسترسی عملکردی افزایش یافت. در مقایسه بین گروهی نیز گروه تمرین نسبت به گروه کنترل بهبود بیشتری در شاخص های بیومکانیکی و عملکردی کنترل پاسچر نشان داد. نتیجه گیری بر اساس نتایج پژوهش حاضر، برنامه تمرینی تعادلی می تواند موجب بهبود کنترل پاسچر، کاهش نوسانات مرکز فشار و ارتقای تعادل عملکردی در سالمندان شود. بنابراین استفاده از تمرینات تعادلی منظم می تواند به عنوان راهکاری موثر، کم هزینه و کاربردی برای کاهش خطر سقوط و حفظ استقلال حرکتی سالمندان توصیه شود.

کلیدواژه ها:

سالمندان ، تمرین تعادلی ، کنترل پاسچر ، مرکز فشار ، بیومکانیک ، خطر سقوط