حمایت از بزه دیدگان خاص (اطفال و زنان) در فرایند دادرسی کیفری؛ چالش ها و راهکارهای فقهی

این پژوهش با هدف بررسی حمایت از بزه دیدگان خاص به ویژه اطفال و زنان در فرایند دادرسی کیفری و تحلیل چالش های فقهی و حقوقی مرتبط با آن انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق ناظر بر این است که علی رغم پیش بینی برخی سازوکارهای حمایتی در نظام حقوقی ایران، بزه دیدگان خاص همچنان در مراحل مختلف دادرسی با آسیب های ثانویه، ضعف حمایت های اجرایی و خلاهای تقنینی مواجه هستند. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای است و داده ها از منابع فقهی، حقوقی و اسناد مرتبط گردآوری شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که اطفال و زنان به دلیل ویژگی های جسمی، روانی و اجتماعی، نیازمند حمایت های ویژه در تمامی مراحل دادرسی کیفری هستند، اما در عمل، چالش هایی همچون محدودیت ادله اثبات، تعارض میان برخی برداشت های سنتی فقهی با نیازهای نوین حمایتی، ضعف در تضمین حریم خصوصی بزه دیدگان و ناکارآمدی برخی سازوکارهای اجرایی، مانع تحقق کامل این حمایت ها شده است. در مقابل، فقه اسلامی با بهره گیری از اصولی نظیر کرامت انسانی، قاعده لاضرر، نفی عسر و حرج و رعایت مصلحت، ظرفیت قابل توجهی برای تقویت حمایت از بزه دیدگان خاص دارد که می تواند مبنای اصلاح و توسعه قوانین قرار گیرد. نتیجه گیری پژوهش بیانگر آن است که ارتقای حمایت از اطفال و زنان بزه دیده مستلزم تلفیق رویکرد فقهی حمایت محور با اصلاحات تقنینی و تقویت سازوکارهای اجرایی است تا زمینه تحقق عدالت کیفری کارآمدتر و انسان محورتر فراهم شود.

کلیدواژه ها:

بزه دیدگان خاص ، اطفال ، زنان ، دادرسی کیفری ، فقه کیفری ، حمایت از بزه دیده