بازاندیشی مفهوم مال در حقوق خصوصی امکان شناسایی داده به عنوان موضوع مالکیت در روابط خصوصی فراملی

تحولات فناوری اطلاعات و شکل گیری اقتصاد دیجیتال مفهوم سنتی «مال» در حقوق خصوصی را با چالش های نوینی مواجه ساخته است. داده به عنوان یکی از مهم ترین منابع اقتصادی در عصر دیجیتال به طور گسترده در معاملات تجاری، فعالیت های اقتصادی و روابط قراردادی مورد استفاده قرار می گیرد و ارزش اقتصادی قابل توجهی یافته است. با این حال، جایگاه حقوقی داده در نظام های حقوقی مختلف همچنان محل بحث است و پرسش اساسی آن است که آیا داده می تواند به عنوان موضوع مالکیت خصوصی شناسایی شود یا خیر. هدف این مقاله بررسی امکان شناسایی داده به عنوان مال در حقوق خصوصی و تحلیل ظرفیت های پذیرش آن در روابط خصوصی فراملی است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، اسناد حقوقی و مطالعات تطبیقی انجام شده و تلاش دارد با بررسی مفهوم مال در حقوق خصوصی، ویژگی های اقتصادی و حقوقی داده و تحولات نظام های حقوقی معاصر امکان توسعه مفهوم مال برای شمول داده را تحلیل کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که هرچند داده از نظر ماهیت با اموال مادی تفاوت های اساسی دارد اما به دلیل دارا بودن ارزش اقتصادی و قابلیت بهره برداری اختصاصی می تواند در چارچوبی خاص به عنوان نوعی دارایی غیرمادی مورد شناسایی قرار گیرد. همچنین در روابط خصوصی فراملی شناسایی نوعی حق اختصاصی نسبت به داده می تواند نقش مهمی در تنظیم قراردادهای داده، انتقال اطلاعات تجاری و حمایت از منافع اقتصادی اشخاص ایفا کند.

کلیدواژه ها:

حقوق خصوصی ، مفهوم مال ، داده مالکیت ، داده ، اقتصاد دیجیتال ، روابط خصوصی فراملی