امکان اعمال خیار غبن در معاملات الکترونیکی

با گسترش روزافزون مبادلات در فضای مجازی چالش های فقهی و حقوقی جدیدی پیرامون لزوم و جواز این قراردادها شکل گرفته است. یکی از این مباحث امکان اعمال خیار غبن به معنای نابرابری فاحش میان ارزش واقعی کالا یا خدمات با قیمت معامله شده در معاملات الکترونیکی است. طبق قواعد عمومی قراردادها در قانون مدنی، خیار غبن ابزاری برای جبران ضرر ناشی از عدم تعادل ارزش عوضین است. در قلمرو تجارت الکترونیک هرچند قانون تجارت الکترونیک ایران به صراحت به خیار غبن اشاره نکرده اما بر اساس ماده ۵ این قانون قواعد عمومی قانون مدنی در فضای مجازی نیز حاکمیت دارند. این نوشتار با روش توصیفی-تحلیلی به این نتیجه می رسد که خیار غبن در معاملات الکترونیکی کاملا قابل اعمال است؛ با این تفاوت که اثبات جهل به قیمت عادله شرط اصلی تحقق آن است. غبن در فضای دیجیتال به دلیل سهولت مقایسه قیمت ها دشوارتر از معاملات سنتی است. همچنین باید میان حق انصراف ۷ روزه مخصوص مصرف کننده و خیار غبن تمایز قائل شد؛ چرا که خیار غبن برخلاف حق انصراف محدود به زمان کوتاه ۷ روزه نیست و مبنای آن بر پایه عدالت معاوضی و جلوگیری از ضرر ناخواسته است.

کلیدواژه ها:

خیار غبن ، معاملات الکترونیکی ، قانون تجارت الکترونیک ، عدالت معاوضی ، حق انصراف