تحلیل نقش نهاد منطقه ای با قدرت قانون گذاری الزام آور در تنظیم قواعد حکمرانی جهانی فناوری های پیشرفته با تاکید بر چالش های حقوقی

تحولات شتابان فناوری های پیشرفته به ویژه در حوزه هایی همچون هوش مصنوعی، کلان داده و زیرساخت های دیجیتال نظام حقوق بین الملل را با چالش های بنیادین مواجه ساخته است. این تحولات مفاهیم سنتی همچون حاکمیت، صلاحیت و مسئولیت بین المللی را دگرگون کرده و ضرورت بازاندیشی در سازوکارهای حکمرانی جهانی را برجسته ساخته است. در این میان نهاد منطقه ای با قدرت قانون گذاری الزام آور به عنوان مهم ترین نهاد چندجانبه نقشی محوری در توسعه هنجارها و تسهیل همکاری های بین المللی ایفا می کند؛ هرچند که با محدودیت هایی در زمینه الزام آوری و ضمانت اجرا مواجه است. این پژوهش با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی به بررسی نقش سازمان ملل متحد در تنظیم قواعد نوین حکمرانی فناوری های پیشرفته پرداخته و چالش های حقوقی مرتبط با آن را تحلیل می کند. یافته ها نشان می دهد که اتکای غالب بر ابزارهای حقوقی نرم، تعارض میان حاکمیت دولت ها و تنظیم گری جهانی، رقابت قدرت های بزرگ و خلاهای مفهومی در مسئولیت بین المللی از مهم ترین موانع در مسیر شکل گیری یک نظام حقوقی موثر در این حوزه است. در پاسخ به این چالش ها، مقاله حاضر مدلی مبتنی بر حکمرانی چندسطحی و ترکیب حقوق سخت و نرم ارائه می دهد که در آن سطوح جهانی، منطقه ای، ملی و فراملی به صورت مکمل عمل می کنند. این مدل با ایجاد تعادل میان کارآمدی، مشروعیت و انعطاف پذیری، می تواند به عنوان چارچوبی نوین برای توسعه حقوق بین الملل در عصر فناوری های پیشرفته مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی ، جهانی ، فناوری های پیشرفته ، حقوق بین الملل ، سازمان ملل متحد ، حقوق نرم ، هوش مصنوعی