مسئولیت دولتها در قبال مهاجران اقلیمی تحلیلی بر تحولات حقوق بین الملل

پدیده تغییرات اقلیمی در دهه های اخیر به یکی از مهم ترین عوامل جابه جایی جمعیت در سطح ملی و فراملی تبدیل شده است. افزایش سطح دریاها، خشکسالی، بیابان زایی، کمبود منابع آبی، بلایای طبیعی و تخریب محیط زیست، میلیون ها نفر را ناگزیر از ترک محل سکونت خود کرده است. با وجود گسترش این پدیده، حقوق بین الملل هنوز تعریف جامع و الزام آوری از «مهاجر اقلیمی» یا «پناهنده اقلیمی» ارائه نکرده است. کنوانسیون ۱۹۵۱ ژنو درباره وضعیت پناهندگان حمایت خود را عمدتا به اشخاصی محدود می کند که به دلیل ترس موجه از آزار بر مبنای نژاد، مذهب، ملیت، عضویت در گروه اجتماعی خاص یا عقیده سیاسی از کشور خود خارج شده اند. از این رو مهاجران اقلیمی در بسیاری موارد خارج از چارچوب های سنتی حمایت بین المللی قرار می گیرند. این مقاله با رویکردی توصیفی - تحلیلی در پی بررسی مسئولیت دولتها در قبال مهاجران اقلیمی و تحلیل تحولات حقوق بین الملل در این زمینه است. مقاله ضمن تبیین مفهوم مهاجرت اقلیمی جایگاه آن را در حقوق بین الملل پناهندگان، حقوق بشر، حقوق محیط زیست و مسئولیت بین المللی دولتها بررسی می کند. همچنین اسناد و رویه های نوظهور بین المللی از جمله توافق پاریس، چارچوب سند، میثاق جهانی مهاجرت و برخی آرای نهادهای حقوق بشری مورد توجه قرار می گیرد. نتیجه مقاله نشان می دهد که هرچند هنوز نظام الزام آور مستقلی برای حمایت از مهاجران اقلیمی شکل نگرفته اما مجموعه ای از تعهدات حقوق بشری، زیست محیطی و همکاری بین المللی می تواند مبنایی برای مسئولیت دولتها در قبال این گروه آسیب پذیر فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

مهاجران ، اقلیمی ، تغییرات اقلیمی ، مسئولیت دولتها ، حقوق بین الملل ، حقوق بشر ، پناهندگان اقلیمی