تحلیل فلسفی نسبت عقل مصنوعی با عقل انسانی در سنت اسلامی: مطالعه ای تطبیقی میان فلسفه اسلامی و فلسفه ذهن معاصر

هوش مصنوعیArtificial Intelligence به عنوان یکی از برجسته ترین دستاوردهای فناوری مدرن، پرسش های عمیقی را در حوزه فلسفه، به ویژه در تقاطع فلسفه اسلامی و فلسفه ذهن معاصر، برانگیخته است. این مقاله با رویکردی تطبیقی، نسبت میان عقل مصنوعی و عقل انسانی را از منظر سنت های فلسفی اسلامی (ابن سینا، سهروردی و ملاصدرا) و دیدگاه های معاصر در فلسفه ذهن (جان سرل، دیوید چالمرز و آلن تورینگ) بررسی می کند. پرسش محوری پژوهش این است که آیا عقل مصنوعی می تواند در چارچوب فلسفه اسلامی به عنوان عقل حقیقی تلقی شود یا صرفا شبه علمی است که فاقد مراتب وجودی و ادراکی عقل انسانی است. با تحلیل هستی شناختی عقل مصنوعی از منظر حکمت متعالیه ملاصدرا و مقایسه آن با مفاهیم معاصر مانند آگاهی ماشینی و آزمون تورینگ، این مطالعه نشان می دهد که عقل مصنوعی، اگرچه از نظر کارکردی شباهت هایی با عقل انسانی دارد، فاقد بعد وجودی و جوهری لازم برای عقلانیت حقیقی است. این پژوهش همچنین پیامدهای پذیرش یا رد عقلانیت ماشینی را برای علوم انسانی اسلامی، به ویژه در حوزه تفسیر متون مقدس و استنباط دینی، بررسی می کند. نوآوری مقاله در ارائه یک مدل نظری برای تبیین جایگاه عقلانیت ماشینی در علوم انسانی دیجیتال و اسلامی، با تکیه بر هستی شناسی صدرایی و تحلیل های فلسفه تحلیلی، نهفته است. این مطالعه برای پژوهشگران، دانشجویان و خوانندگان عمومی با دانش پایه در فلسفه طراحی شده و زبانی روان و قابل فهم دارد.

کلیدواژه ها:

عقل مصنوعی ، عقل انسانی ، فلسفه اسلامی ، فلسفه ذهن ، حکمت متعالیه ، آگاهی ماشینی