نقش کاربست فناوری اطلاعات، علم داده و هوش مصنوعی در پردازش محتوای علوم اسلامی و انسانی دیجیتال

در عصر تحول دیجیتال، علوم اسلامی و انسانی با چالش ها و فرصت های نوینی مواجه شده اند که بهره گیری از فناوری های نوظهور را به ضرورتی انکارناپذیر تبدیل کرده است. هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش کاربست فناوری اطلاعات، علم داده و هوش مصنوعی در پردازش محتوای علوم اسلامی و انسانی دیجیتال است. پژوهشگر در این پژوهش از روش توصیفی – تحلیلی و از نوع اسنادی و از ابزار فیش برداری برای جمع آوری اطلاعات استفاده کرده است. یافته های پژوهش نشان داده است که فناوری هایی مانند پردازش زبان طبیعی، یادگیری ماشین، متن کاوی و شبکه های معنایی، می توانند نقش موثری در طبقه بندی هوشمند متون، استخراج مفاهیم کلیدی، تحلیل گفتمان دینی، شناسایی تطورات مفهومی و تولید محتوا ایفا کنند. همچنین، علم داده با امکان تحلیل داده های حجیم و چندلایه، چشم انداز جدیدی در تحلیل تطبیقی و معنایی متون فراهم کرده و زمینه ساز شناخت الگوهای پنهان در منابع اسلامی و انسانی شده است. نتایج پژوهش نشان داده است که هم افزایی میان فناوری های نوین و علوم انسانی و اسلامی نه تنها موجب ارتقای بهره وری پژوهشی می شود، بلکه بستری برای تحول در روش شناسی و توسعه دانش میان رشته ای فراهم می آورد. با این حال، تحقق این ظرفیت ها نیازمند سرمایه گذاری در زیرساخت های فناورانه، تدوین استانداردهای محتوایی، آموزش نیروهای متخصص و حمایت سیاست گذاران علمی است. هوش مصنوعی می تواند در تولید تفکر انسانی و به طبع آن تولید علوم انسانی و اسلامی موثر باشد. برای رسیدن به اهداف ترسیم شده در بیانیه گام دوم انقلاب، نیاز به تلاش جهت تولید علوم انسانی اسلامی است. از آنجا که هوش مصنوعی تاثیر فراوانی بر سرعت پیشبرد اهداف اسلامی و ایجاد تمدن نوین اسلامی داشته، ناگزیر باید از آن در این حوزه استفاده نمود.

کلیدواژه ها:

فناوری اطلاعات ، علم داده ، هوش مصنوعی ، پردازش محتوای علوم اسلامی و انسانی دیجیتال