از وحی تا الگوریتم: بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر چارچوب های فهم دینی در قرآن و حدیث

ورود هوش مصنوعی به حوزه های معرفتی، به ویژه عرصه فهم دینی، موجب بازاندیشی در شیوه های سنتی تفسیر متون وحیانی شده است. یکی از چالش برانگیزترین این حوزه ها، تفسیر قرآن و حدیث در سنت اسلامی است. مسئله اصلی این است که آیا می توان از الگوریتم ها و فناوری های هوشمند به عنوان ابزارهایی مشروع و مفید در تحلیل و تفسیر متون وحیانی بهره برد، یا این که چنین رویکردی با مبانی معرفت شناختی دین در تعارض قرار می گیرد. در این راستا، مقاله ابتدا به بررسی جایگاه عناصر بنیادینی چون عقل، فطرت، تجربه و وحی در شکل گیری معرفت دینی بر اساس آیات قرآن و روایات معتبر می پردازد و سپس نقش احتمالی هوش مصنوعی در حوزه هایی چون استنباط احکام، پاسخ به پرسش های دینی و تحلیل مفاهیم اعتقادی مورد بررسی قرار می گیرد. یافته ها نشان می دهد که گرچه هوش مصنوعی می تواند در برخی مراحل به عنوان ابزار کمک کننده ایفای نقش کند، اما فهم اصیل دینی نیازمند شرایطی فراتر از توان محاسباتی، نظیر تقوا، بینش قلبی و الهام الهی است؛ عناصری که ذاتا از دسترس ماشین خارج اند. این مقاله با نگاهی تحلیلی و انتقادی و با روش توصیفی–تحلیلی در پی واکاوی حدود و مشروعیت استفاده از فناوری هوش مصنوعی در چارچوب معرفت دینی اسلامی است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، فهم دینی ، تفسیر قرآن ، عقل ، الگوریتم