بهره مندی از هوش مصنوعی در سیستم قضایی و دادرسی الکترونیک

نحوه بهره گیری از هوش مصنوعی در نظام قضایی هر کشور و تاثیرات آن بر فرآیند دادرسی، به ساختار حقوقی و قضایی آن کشور وابسته است. هوش مصنوعی می تواند در سه سطح در نظام دادرسی ایفای نقش کند: نخست، به عنوان ابزاری برای پیشگیری از وقوع جرم؛ دوم، به عنوان سامانه ای برای ارائه پیشنهاد و تصمیم سازی؛ سوم، در جایگاه تصمیم گیرنده مستقل یا مکمل تصمیمات قضایی. در «سند تحول قضایی»، بهره مندی از فناوری های نوین در فرآیند دادرسی و ارتقاء سیستم قضایی مورد تاکید قرار گرفته است. با این حال، میزان و نحوه استفاده از این فناوری نوظهور، نیازمند بررسی های دقیق و کارشناسانه است. به ویژه در مواردی که اطلاعات و داده های حقوقی به صورت ساخت یافته و قابل تحلیل در دسترس هستند، امکان بهره گیری موثر از هوش مصنوعی در تصمیم گیری قضایی فراهم می شود. اما در پرونده هایی که نیازمند تحلیل عوامل جانبی، شرایط خاص یا اتکاء به علم قاضی هستند، نقش هوش مصنوعی محدودتر خواهد بود. از دیگر مباحث قابل تامل، امکان استفاده از هوش مصنوعی در جایگاه وکیل یا مشاور حقوقی است که خود مستلزم بررسی های حقوقی، اخلاقی و فنی گسترده تری است. تمایل نهادهای قضایی، به ویژه دادگاه ها، به بهره گیری از فناوری های هوش مصنوعی روزافزون است؛ با این حال، تحقق این امر مستلزم فراهم سازی زیرساخت های فنی، حقوقی و آموزشی مناسب می باشد. از جمله کاربردهای عملی هوش مصنوعی در حوزه حقوق و قضا می توان به مرور و اصلاح قراردادها، تحلیل حقوقی اسناد، پیش بینی نتایج دعاوی قضایی و تسهیل پژوهش های حقوقی اشاره کرد. با این وجود، بهره گیری از این فناوری باید با رعایت اصول دادرسی منصفانه، حفظ حریم خصوصی افراد و تامین امنیت و نظم عمومی همراه باشد تا از بروز آسیب های احتمالی جلوگیری شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، نظام قضایی ، دادرسی ، دادرسی الکترونیک ، سند تحول قضایی