فاصله طبقاتی پیوستار؛ روشی نوین برای تحلیل های زمانی راویان حدیث

تعیین دقیق زمان زندگانی راویان حدیث، به ویژه سال های تولد و وفات آنان، در مطالعات تاریخی و حدیثی از اهمیت بالایی برخوردار است. بررسی اتصال سند، تحلیل روایات در بستر تاریخی و شناخت سیر تطور موضوعات حدیثی از جمله کاربردهای تحلیل های زمانی راویان به شمار می رود. پژوهش حاضر با هدف ارتقای دقت و کارایی روش های سنتی، روشی نوین برای تخمین زمان زندگی راویان بر پایه مفهوم «فاصله طبقاتی پیوستار» ارائه می دهد. این روش با تحلیل داده های شبکه ای روابط استاد–شاگردی در منابع حدیثی و بهره گیری از ساختارهای گرافی، امکان تخمین دقیق تر زمان تولد و وفات راویان را فراهم می سازد. با اعمال مدل های احتمالاتی استخراج شده از داده های معتبر، میانگین خطای تخمین زمان وفات ۸.۸ سال و خطای تخمین زمان تولد ۱۳ سال محاسبه شده است که بیانگر دقت بالای این روش است. افزون بر محاسبه زمان تولد و وفات، ترسیم نمودار زندگی راویان و محاسبه اختلاف سنی میان طبقات رجالی نیز از دیگر دستاوردهای این پژوهش محسوب می شود. این مطالعه، گامی نو در بهره گیری از روش های کمی و تحلیل داده محور در مطالعات حدیثی به شمار می آید و می تواند به عنوان ابزاری کارآمد در اختیار پژوهشگران علم رجال و تاریخ اسلام قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

رجال شیعه ، تاریخ حدیث ، استنتاج ماشینی ، گراف روابط حدیثی ، تخمین زمان حیات راویان ، فاصله طبقاتی پیوستار