اخلاق الگوریتمی در بوته نقد: مطالعه تطبیقی رویکرد دانشمندان ایرانی و بین المللی در به کارگیری هوش مصنوعی

با گسترش فزاینده کاربردهای هوش مصنوعی در حوزه های مختلف زندگی بشری، مسائل اخلاقی ناشی از تصمیم گیری های الگوریتمی به یکی از چالش های اساسی قرن بیست و یکم تبدیل شده است. این مقاله با هدف تحلیل و مقایسه تطبیقی رویکردهای اخلاقی دانشمندان ایرانی و بین المللی (به ویژه غربی) در مواجهه با چالش های اخلاقی هوش مصنوعی، نگاشته شده است. تحقیق حاضر با اتخاذ روش تحلیل محتوای کیفی و بررسی اسناد، مقالات علمی و بیانیه های اندیشمندان کلیدی، تلاش می کند تا نقاط اشتراک و افتراق رویکردها را در سیستم های هوش مصنوعی آشکار سازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که در حالی که دانشمندان بین المللی عمدتا بر چارچوب های سکولار و حقوق بشری متمرکز بوده و به دنبال راه حل های فنی و نظارتی در سطوح ملی و بین المللی هستند، دانشمندان ایرانی غالبا رویکردی جامع تر را اتخاذ می کنند که ریشه در مبانی فلسفی و کلامی اسلام دارد. این رویکرد بر مفاهیمی چون عدالت الهی، کرامت انسانی و مسئولیت پذیری در قبال خالق تاکید دارد که می تواند دیدگاه های جدیدی را در حوزه اخلاق الگوریتمی ارائه دهد. با این حال، هر دو گروه بر لزوم شفافیت الگوریتم ها و کاهش سوگیری های نژادی، جنسیتی و اقتصادی تاکید دارند. این مطالعه در نهایت استدلال می کند که تلفیق تجربیات عملی و چارچوب های فنی جهان با مبانی اخلاقی عمیق تر برگرفته از آموزه های اسلامی، می تواند به توسعه راه حل های نوآورانه و پایدارتر برای چالش های اخلاقی هوش مصنوعی یاری رساند. این امر به ویژه برای کشورهایی که در پی حفظ استقلال فکری و هویتی خود در عصر دیجیتال هستند، اهمیتی دو چندان دارد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، اخلاق الگوریتمی ، مطالعه تطبیقی ، دانشمندان ایرانی ، دانشمندان بین المللی ، مبانی اسلامی