سوگیری الگوریتمی در سیستم های پیش بینی جرم و چالش های آن در عصر هوش مصنوعی در ایران با رویکرد تطبیقی با فرانسه

ورود فناوری های هوش مصنوعی و الگوریتم های یادگیری ماشین به حوزه عدالت کیفری، فرصت هایی برای ارتقاء کارآمدی در کشف جرم، ارزیابی ریسک و تصمیم گیری قضایی فراهم کرده است. با این حال، این فناوری ها همواره بی طرف و عادلانه نیستند و پدیده ای تحت عنوان «سوگیری الگوریتمی» می تواند اصول بنیادین عدالت کیفری را به چالش بکشد. مقاله حاضر با رویکردی تطبیقی، به بررسی ابعاد مختلف سوگیری الگوریتمی در سه سطح داده، طراحی و اجرا پرداخته و پیامدهای آن را بر اصولی چون برائت، دادرسی منصفانه و شخصی بودن مسئولیت کیفری تحلیل می کند. تجربه حقوقی فرانسه در زمینه تنظیم گری الگوریتم ها و تضمین شفافیت و عدم تبعیض، به عنوان نمونه ای قابل تامل مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین، چالش های حقوقی موجود در ایران از جمله فقدان چارچوب های قانونی، نبود نظارت مستقل و خطر بازتولید تبعیض های ساختاری در نظام کیفری تحلیل شده است. در پایان، پیشنهادهایی برای اصلاح قانون گذاری، ارتقاء شفافیت و تضمین حقوق بنیادین در مواجهه با فناوری های هوشمند ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، سوگیری الگوریتمی ، عدالت کیفری ، اصل برائت ، دادرسی منصفانه ، حقوق بشر دیجیتال ، فرانسه ، ایران ، قانون گذاری فناوری ، تبعیض آماری