تحلیل فقهی اخلاقی والدگری با کمک هوش مصنوعی؛ ظرفیت ها و چالش ها در خانواده اسلامی

در دهه اخیر، گسترش فناوری های هوش مصنوعی تاثیر قابل توجهی بر ابعاد مختلف زندگی انسانی نهاده است؛ یکی از این ابعاد، حوزه والدگری و تربیت فرزندان در ساختار خانواده است. در جوامع اسلامی، والدگری نه صرفا امری فردی یا فرهنگی، بلکه مسئولیتی فقهی و اخلاقی محسوب می شود که بر مبنای آموزه های دینی سامان یافته است. هدف این پژوهش تحلیل فقهی و اخلاقی کاربرد هوش مصنوعی در فرایند والدگری در چارچوب خانواده اسلامی و بررسی ظرفیت ها و چالش های آن است. پژوهش حاضر با روش تحلیلی-استنباطی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، فقهی، اخلاقی و اسنادی، تلاش می کند به این پرسش پاسخ دهد که استفاده از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی در تربیت کودک تا چه اندازه با اصول شریعت و اخلاق اسلامی سازگار است. یافته های پژوهش نشان می دهد که در چارچوب قواعد فقهی نظیر «عدم حرج»، «حق الولایه» و «نفی سبیل» می توان کاربست هوش مصنوعی را در صورتی که نافی مسئولیت والدین نباشد، مجاز دانست. از منظر اخلاق اسلامی، بهره گیری از این فناوری زمانی موجه است که تعامل عاطفی، نظارت اخلاقی و کرامت انسانی کودک تحت الشعاع قرار نگیرد. نوآوری پژوهش در پیوند تحلیلی نو میان ابعاد فقهی و اخلاقی با فناوری های نوظهور در خانواده اسلامی است. این تحلیل می تواند به سیاست گذاران فرهنگی، نهادهای دینی و والدین در اتخاذ تصمیم های آگاهانه و مسئولانه در برابر ابزارهای هوشمند یاری رساند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، والدگری اسلامی ، اخلاق تربیتی ، فقه تربیت ، فناوری و خانواده ، چالش های تربیتی نوین