تحلیل تاثیر هوش مصنوعی بر اجتهاد فقهی و اصولی (مطالعه تطبیقی رویه های جدید در استنباط احکام شرعی)

این پژوهش به بررسی تاثیر هوش مصنوعی در فرآیند فقهی اجتهاد و اصول فقه می پردازد. با پیشرفت روزافزون فناوری های نوین، به ویژه در حوزه هوش مصنوعی، بهره گیری از این فناوری در استنباط احکام شرعی و تفسیر متون دینی، موجب افزایش دقت، سرعت و جامعیت در فرآیند اجتهاد شده است. یافته های پژوهش، با استفاده از الگوریتم های پردازش زبان طبیعی، نشان می دهد که هوش مصنوعی قادر است مفاهیم بنیادین را با دقتی بیش از ۹۲٪ از متون فقهی استخراج کند. با این حال، چالش هایی همچون دشواری در فهم مفاهیم انتزاعی و پیچیده ای مانند «مصلحت نظام»، اختلاف نظرهای تفسیری در اجتهاد، سوگیری های الگوریتمی، نگرانی های مربوط به حریم خصوصی و فقدان شفافیت در فرآیند تصمیم گیری (مسئله Black Box)، از جمله موانع مهم در به کارگیری موثر هوش مصنوعی در این حوزه به شمار می روند. پژوهش حاضر تلاش دارد تا توانمندی های فنی هوش مصنوعی را با بصیرت و درک فقها تلفیق کرده و آن را در قالب یک مدل سه لایه ای شامل داده پردازی، تحلیل تعاملی و تصمیم گیری نهایی ارائه دهد. روش تحقیق این مطالعه مبتنی بر مرور نظام مند و تحلیل تطبیقی است و از منابع کلاسیک و معاصر بهره گرفته شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند به عنوان ابزاری کمکی، فرآیند استنباط احکام شرعی را تسهیل کند؛ با این حال، اعتبار نهایی فتوا همچنان نیازمند تایید و نظارت فقهای آگاه و صاحب نظر است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، اجتهاد فقهی ، تحلیل متون ، چارچوب نظارتی ، اخلاق دینی