پهنه بندی زمانی و مکانی غلظت دی اکسید نیتروژن (NO۲) در محدوده جنوبی کشور ایران با استفاده از تصاویر سنجنده OMI ماهواره AURA

دی اکسید نیتروژن (NO۲) یکی از آلاینده های مهم و سمی جو زمین است که نقش قابل توجهی در کاهش کیفیت هوا و بروز مخاطرات زیست محیطی و بهداشتی دارد. هدف از این پژوهش بررسی پهنه بندی زمانی و مکانی غلظت دی اکسید نیتروژن در محدوده جنوبی کشور و پیرامون خلیج فارس با استفاده از داده های سنجش از دور می باشد. در این راستا از میانگین ماهانه ستون دی اکسید نیتروژن حاصل از مشاهدات سنجنده OMI ماهواره Aura طی یک دوره آماری پنج ساله ژانویه ۲۰۱۸ تا دسامبر ۲۰۲۲ استفاده شد. همچنین به منظور تحلیل ارتباط تغییرات غلظت آلاینده با شرایط دمائی داده های بازنگری شده ERA۵ مرکز ECMWF برای دمای هوا در ارتفاع ۲ متری سطح زمین به کار گرفته شد. نتایج نشان داد بیشینه غلظت دی اکسید نیتروژن عمدتا با مناطق دارای تاسیسات پالایشی و پتروشیمی در پیرامون خلیج فارس تطابق مکانی دارد. از نظر زمانی غلظت این آلاینده در ماه های سرد سال به بیشترین مقدار و در ماه های گرم، به ویژه اوایل تابستان به کمترین مقدار خود می رسد. یافته ها بیانگر وجود ارتباط معکوس معنادار بین دمای هوا و غلظت دی اکسید نیتروژن بوده و بر اهمیت استفاده از داده های ماهواره ای در پایش آلودگی هوا در مناطق صنعتی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

آلودگی ، دی اکسید نیتروژن ، خلیج فارس ، سنجش از دور ، سنجنده ، OMI ، ماهواره AURA