تحلیل تاثیر فساد بر بهره وری و سودآوری نظام بانکی ایران

این پژوهش با هدف تحلیل تاثیر فساد بر بهره وری و سودآوری نظام بانکی جمهوری اسلامی ایران انجام شده است تا مشخص شود آیا فساد در بخش بانکی عامل توسعه است یا مانعی برای رشد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اقتصادسنجی با رویکرد تجربی است. داده های پژوهش از نوع تابلویی (پانل) نامتوازن بوده و جامعه آماری شامل ۲۱ بانک فعال در بورس اوراق بهادار تهران در بازه زمانی ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۲ می باشد. متغیر وابسته سودآوری با شاخص های بازده دارایی ها (ROA) و بازده حقوق صاحبان سهام (ROE) و متغیر مستقل اصلی، فساد بانکی با شاخص انحراف حق الوکاله از مقدار قانونی اندازه گیری شده است. با توجه به وجود متغیر وابسته با وقفه و مسائل درون زایی از روش گشتاورهای تعمیم یافته سیستمی پویا دو مرحله ای (SGMM) برای برآورد الگو استفاده شده است. نتایج نشان داد که فساد ناشی از ضعف نظارتی تاثیر منفی و معناداری بر بازده دارایی ها دارد و موجب کاهش کارایی و درآمد خالص بانک ها می شود؛ اما بر بازده حقوق صاحبان سهام اثر معناداری ندارد. این یافته ها دیدگاه «شن و ماسه در چرخ ها» را تایید و فرضیه «گریس» چرخ ها را رد می کند، همچنین، اندازه بانک اثر منفی و رشد دارایی ها و رشد اقتصادی اثر مثبت و معناداری بر سودآوری دارند. فساد بانکی نه تنها به بهبود عملکرد مالی منجر نمی شود، بلکه از طریق کاهش اعتماد سپرده گذاران و تضعیف سلامت مالی سودآوری را کاهش می دهد. لذا تقویت نظارت بانک مرکزی و شفافیت در نظام بانکی برای ارتقای کارایی و ثبات مالی ضروری است.

کلیدواژه ها:

فساد بانکی ، سودآوری ، بانک ، نظام بانکی ، ایران ، گشتاورهای تعمیم یافته سیستمی ، بازده دارایی ها