حسابداری رفتاری در عصر دیجیتال

حسابداری رفتاری به عنوان یکی از حوزه های میان رشته ای دانش، حسابداری به بررسی تاثیر عوامل روان شناختی، اجتماعی شناختی و محیطی بر ادراک، قضاوت و تصمیم گیری کنشگران مالی و حسابداری می پردازد. در عصر دیجیتال تحولاتی نظیر کلان داده، هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، سامانه های اطلاعات حسابداری هوشمند، بلاک چین، اتوماسیون فرایندها و گسترش بسترهای دیجیتال گزارشگری مالی، شرایط تصمیم گیری را به طور بنیادین تغییر داده اند. این تحولات در کنار افزایش حجم، سرعت و تنوع اطلاعات، از یک سو می توانند کیفیت تصمیم گیری حسابداران، مدیران، سرمایه گذاران و حسابرسان را ارتقا دهند و از سوی دیگر به دلیل تشدید اضافه بار، اطلاعاتی، وابستگی بیش از حد به الگوریتم ها و تغییر در الگوهای ادراکی و رفتاری منشاء بروز خطاها و سوگیری های نوین شوند. هدف مقاله حاضر تبیین جایگاه حسابداری رفتاری در عصر دیجیتال و تحلیل نحوه اثرگذاری فناوری های نوین بر رفتار حرفه ای در حوزه حسابداری، گزارشگری مالی، حسابرسی و تصمیم گیری اقتصادی است. روش پژوهش حاضر توصیفی – تحلیلی و مبتنی بر مرور مفهومی و انتقادی ادبیات موضوع است. یافته ها نشان می دهد که سوگیری هایی نظیر اعتماد بیش از حد، اتکا به اطلاعات در دسترس، اثر چارچوب بندی، رفتار توده، وارث تاییدطلبی و خطای لنگراندازی در محیط های دیجیتال نه تنها کاهش نیافته اند بلکه در بسیاری موارد با سازوکارهای پلتفرمی و الگوریتمی تقویت نیز شده اند. همچنین نتایج حاکی از آن است که آینده حرفه حسابداری نیازمند ارتقای سواد دیجیتال، هوش رفتاری، اخلاق حرفه ای و توانایی تفسیر انتقادی داده ها است. بر این اساس پیشنهاد می شود آموزش حسابداری، استانداردگذاری، طراحی سامانه های اطلاعاتی و نظام های کنترل داخلی با رویکرد رفتاری – فناورانه بازطراحی شوند.

کلیدواژه ها:

حسابداری ، رفتاری ، عصر دیجیتال ، سوگیری شناختی ، تصمیم گیری ، مالی ، هوش مصنوعی ، سامانه های اطلاعات حسابداری