توسعه اکوسیستم نوآوری به عنوان بستری برای انعطاف پذیری کسب و کارهای آنلاین: نقش میانجیگری قابلیت های تجاری دیجیتال

دنیای امروزه همراه با تغییرات سریع فناوری می باشد. این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگویی بومی برای تبیین نقش توسعه ی اکوسیستم نوآوری ایران در راستای ارتقای انعطاف پذیری کسب و کارهای آنلاین می باشد. مهم ترین مسئله توجه به کاربران ویژه ی اکوسیستم نوآوری ایران مانند شتاب دهنده های داخلی، پارک های علم و فناوری، شرکت های دانش بنیان و نهادهای حاکمیتی حمایت گر است که در بستر چالش ها و فرصت های خاص اقتصادی به توسعه قابلیت های دیجیتال کسب و کارها منجر می شوند تا در زمان مواجهه با شوک هایی مانند تحریم ها، نوسانات بازار و تغییرات سریع فناوری باعث افزایش تاب آوری شوند. در این تحقیق با استفاده از رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) و انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ مدیر خبره شامل مدیران کسب و کارهای آنلاین پیشرو، مدیران شتاب دهنده ها، مولفه های بومی مدل استخراج شده است. در فاز کمی از روش مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) و پرسشنامه ای که میان ۲۶۰ مدیر کسب و کارهای آنلاین ایرانی توزیع شده مورد استفاده قرار گرفته است. پایایی و روایی ابزار جمع آوری اطلاعات توسط شاخص آلفای کرونباخ و AVE تایید شده است. نتایج توسعه ی اکوسیستم نوآوری با ویژگی های بومی ایران که شامل نقش پررنگ نهادهای حاکمیتی در سیاست گذاری، تمرکز بر خوداتکایی فناورانه و شبکه های نوآوری است، تاثیر مستقیم و معناداری روی رشد قابلیت های تجاری دیجیتال کسب و کارهای آنلاین دارد. این قابلیت ها که در بستر ایران شامل چابکی در سازگاری با فناوری های جایگزین داخلی، تحلیل داده در شرایط دسترسی محدود به پلتفرم های جهانی و ایجاد اکوسیستم پرداخت و لجستیک داخلی می شود، به طور کامل رابطه بین اکوسیستم نوآوری و انعطاف پذیری کسب و کار را تعریف می کند. در اقتصاد ایران، راهبرد افزایش انعطاف پذیری کسب و کارهای آنلاین منحصرا نمی تواند با پیروی از الگوهای جهانی و اتکا به فناوری های وارداتی امکان پذیر شود، بلکه نیازمند توسعه ی یک اکوسیستم نوآوری درون زا و اثربخش می باشد که بتواند قابلیت های دیجیتال متناسب با بستر چالش ها و فرصت های ایران را توسعه ببخشد. این پژوهش الگویی بومی برای درک پویایی نوآوری و انعطاف پذیری در فضای کسب و کار دیجیتال ایران ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

اکوسیستم نوآوری ، دیجیتال ، تحول ساختاری ، دیجیتال تاب آوری سازمانی ، مدیریت نوآوری راهبردی ، تغییر پارادایم کسب و کار