نقش اعتیاد به چت باتهای هوش مصنوعی (ChatGPT) در کاهش یا افزایش تنهایی عاطفی در بزرگسالان مجرد ایرانی یک مطالعه پدیدار شناختی ترکیبی

این پژوهش پدیدار شناختی ترکیبی به بررسی عمیق نقش اعتیاد به چت باتهای هوش مصنوعی مانند ChatGPT در تعدیل تنهایی عاطفی در میان بزرگسالان مجرد ایرانی پرداخت. با بهره گیری از رویکرد کیفی-کمی، ۷۵ شرکت کننده سن ۴۵-۲۵ سال؛ ۴۲ مرد، ۳۳ زن که معیارهای اعتیاد به چت بات بر اساس مقیاس اعتیاد به چت بات مونتاگ و همکاران (۲۰۲۴) را برآورده می کردند، از طریق نمونه گیری هدفمند از تهران، مشهد و اصفهان انتخاب شدند. داده های کیفی از مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق (۱۰۰-۷۰ دقیقه) و داده های کمی از مقیاس تنهایی عاطفی UCLA راسل (۱۹۹۶)، مقیاس اعتیاد به چت بات و پرسشنامه وابستگی عاطفی (سیرونت رویز و همکاران (۲۰۲۲)) جمع آوری گردید. تحلیل کمی با SPSS ۲۸ (همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه، ANOVA) و تحلیل کیفی با روش تماتیک براون و کلارک (۲۰۰۶) و NVivo ۱۴ انجام شد. یافته ها حاکی از کاهش موقت تنهایی عاطفی (۷۲) در ت اولیه به دلیل حمایت شبیه سازی شده و احساس شنیده شدن (دیفریتاس و همکاران (۲۰۲۵)) اما افزایش بلندمدت (۸۰) ناشی از انزوای اجتماعی، وابستگی ناسالم و تشدید روان پریشی AI بود. پنج تم اصلی شناسایی شد: «همدم مجازی موقت و کاهش تنهایی اولیه»، «وابستگی عاطفی و انزوای اجتماعی»، «تضاد فرهنگی در روابط سنتی ایرانی»، «چرخه اعتیاد دیجیتال و خطرات روانی» و «نیاز به مداخلات بومی». نتایج بر تاثیر زمینه فرهنگی ایران تاکید دارد و پیشنهاد مداخلات ترکیبی شناختی-رفتاری با تمرکز بر سواد دیجیتال و ترویج روابط (واقعی) را می دهد. این پژوهش بر ضرورت سیاستگذاری های ملی برای مقابله با اپیدمی "تنهایی دیجیتال" در ایران با توجه به نرخ %۵۲ تنهایی در مجردان (مرکز تحقیقات اجتماعی، ایران ۱۴۰۲) تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

اعتیاد به چت بات ، تنهایی عاطفی ، پدیدارشناسی ، بزرگسالان مجرد ، هوش مصنوعی