بررسی نقش عوامل طبیعی در زیست پذیری شهرستان ماسال استان گیلان

زیست پذیری به عنوان یکی از مفاهیم کلیدی در برنامه ریزی و توسعه پایدار شهری و روستایی بیانگر میزان مطلوبیت یک مکان برای زندگی، کار و تعامل اجتماعی ساکنان آن است. این مفهوم طیف گسترده ای از شاخص ها را در برمی گیرد که در این میان، عوامل طبیعی همچون اقلیم، کیفیت منابع آب، پوشش گیاهی، توپوگرافی و تنوع زیستی نقشی بنیادین در شکل دهی به کیفیت زندگی و پایداری سکونتگاه ها دارند. بررسی این شاخص ها به ویژه در مناطق با ویژگی های اکولوژیکی خاص می تواند چشم انداز دقیقی از توان ها و محدودیت های محیطی ارائه دهد. شهرستان ماسال با دارا بودن اقلیم معتدل، تنوع چشمگیر منابع طبیعی و موقعیت جغرافیایی ویژه، نمونه ای ارزشمند برای مطالعه پیوند میان عوامل طبیعی و زیست پذیری به شمار می آید. با توجه به اهمیت موضوع، هدف این تحقیق بررسی نقش عوامل طبیعی در زیست پذیری شهرستان ماسال است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و از نظر هدف کاربردی است. اطلاعات به صورت اسنادی، کتابخانه ای، میدانی و مصاحبه با کارشناسان متخصص گردآوری شده اند. به این منظور شاخص های مورد بررسی در ۴ معیار کلی هیدرولوژیکی، ایمنی، زمین شناسی و طبیعی مورد بررسی واقع شدند. در ادامه به جهت وزن دهی معیارها و شاخص ها جهت ارزیابی زیست پذیری شهرستان ماسال از تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده گردید. نتایج حاصل از تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در بخش وزن دهی معیارها و زیرمعیارها بر اساس نظرات کارشناسان و متخصصین نشان داد که معیار طبیعی با وزن ۰/۵۶۶ مهم ترین و با اهمیت ترین معیار در ارزیابی زیست پذیری طبیعی شهرستان ماسال می باشد و پس از آن به ترتیب معیار ایمنی با وزن ۰/۲۵۵، معیار هیدرولوژیکی با وزن ۰/۱۱۱ و معیار زمین شناسی با وزن ۰/۰۶۷ حائز اهمیت هستند. در ادامه لایه های مربوط به شاخص ها بر اساس اوزان به دست آمده تلفیق گردیده و نقشه نهایی زیست پذیری شهرستان ماسال به دست می آید. نتایج حاصل از این بخش نشان داد که ۱۱۳۳۱/۹ هکتار معادل ۲۴/۴ درصد از شهرستان ماسال دارای زیست پذیری کم، ۱۳۷۰۰/۴ هکتار معادل ۲۹/۵ درصد دارای زیست پذیری متوسط، ۲۱۲۷۰/۵ هکتار معادل ۴۵/۸ درصد دارای زیست پذیری زیاد و ۱۳۹/۵ هکتار معادل ۰/۳ درصد دارای زیست پذیری خیلی زیاد می باشد. همچنین بررسی موقعیت مکانی طبقه بندی زیست پذیری بر روی نقشه و تصاویر ماهواره ای نشان می دهد که مناطق با زیست پذیری کم در بخش کوهستانی و مناطق با زیست پذیری زیاد و خیلی زیاد در بخش جلگه ای قرار دارند؛ به عبارت دیگر هرچقدر از بخش کوهستانی به سمت جلگه پیش می رویم، میزان زیست پذیری افزوده می شود.

کلیدواژه ها:

عوامل طبیعی ، زیست پذیری ، شهرستان ماسال ، گیلان