تحلیل ادراک کاربران از مولفه های معماری سنتی جاده ابریشم در طراحی فضاهای تجاری معاصر

معماری سنتی ایران همواره به عنوان یکی از مهم ترین نمودهای هویت فرهنگی و تاریخی شناخته شده و در طول قرون متمادی توانسته است با بهره گیری از اصول اقلیمی، سازمان فضایی منسجم و استفاده از عناصر بومی، فضاهایی پایدار و متناسب با نیازهای اجتماعی و اقتصادی ایجاد کند. با این حال گسترش الگوهای معماری مدرن در دهه های اخیر موجب شده است بسیاری از فضاهای تجاری معاصر از هویت فرهنگی و ویژگی های بومی فاصله بگیرند. در این میان جاده ابریشم به عنوان یکی از مهم ترین مسیرهای تاریخی تجارت جهانی، بستری مناسب برای بازخوانی و بهره گیری از اصول معماری سنتی در طراحی فضاهای تجاری معاصر به شمار می آید. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل مولفه های معماری سنتی موثر در طراحی فضاهای تجاری و بررسی ادراک کاربران از این مولفه ها انجام شده است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی تحلیلی بوده و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی نمونه های موردی و همچنین پرسش نامه مبتنی بر طیف لیکرت گردآوری شده اند. جامعه آماری پژوهش شامل کاربران فضاهای تجاری و دانش آموختگان حوزه معماری است و داده های حاصل با استفاده از روش های آماری توصیفی مورد تحلیل قرار گرفته اند. نتایج پژوهش نشان می دهد که مولفه هایی همچون سازمان فضایی حیاط محور، استفاده از عناصر سایه انداز، به کارگیری مصالح بومی، تنوع فضایی، و توجه به هویت فرهنگی از مهم ترین شاخص های مورد توجه کاربران در فضاهای تجاری با رویکرد معماری سنتی هستند. همچنین یافته ها بیانگر آن است که بهره گیری از این مولفه ها می تواند علاوه بر ارتقای کیفیت فضایی و تجربه کاربری، به تقویت هویت فرهنگی و جذب گردشگران نیز کمک کند. بر اساس نتایج به دست آمده از مبانی نظری، بررسی نمونه های موردی و تحلیل داده های پرسش نامه، مجموعه ای از راهبردهای طراحی برای فضاهای تجاری با رویکرد معماری سنتی ارائه شده است که می تواند به عنوان چارچوبی برای طراحی مجتمع های تجاری معاصر مورد استفاده قرار گیرد. در نهایت این راهبردها مبنایی برای ارائه یک طرح پیشنهادی در قالب مجتمع تجارت جهانی ابریشم فراهم می آورند که تلاش دارد میان هویت تاریخی جاده ابریشم و نیازهای عملکردی فضاهای تجاری معاصر پیوند برقرار کند.

کلیدواژه ها:

معماری سنتی ، جاده ابریشم ، فضاهای تجاری ، هویت فرهنگی ، ادراک کاربران ، طراحی معماری