ارزیابی ریسکهای زیست محیطی و ایمنی در پروژه های تونلسازی شهری؛ مطالعه موردی

پروژه های تونلسازی شهری به دلیل ماهیت زیرزمینی، نزدیکی به سازه های مجاور و مواجهه با شرایط پیش بینی نشده زمین شناسی از پرریسک ترین پروژه های عمرانی محسوب می شوند. این مقاله با هدف شناسایی، اولویت بندی و ارائه راهکارهای مدیریت ریسک های زیست محیطی و ایمنی در پروژه های تونلسازی متروی تهران تدوین شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش ترکیبی (کمی-کیفی) از نوع اکتشافی متوالی است. در مرحله کیفی با ۱۴ نفر از متخصصان ژئوتکنیک و مدیران پروژه های تونلسازی مصاحبه شد و ۳۲ ریسک اولیه استخراج گردید. در مرحله کمی پرسشنامه ای با ۳۸ گویه در میان ۲۱۰ نفر از مهندسان و ناظران توزیع شد. یافته ها نشان می دهد که مهمترین ریسک ها به ترتیب عبارتند از: نشست سطح زمین (میانگین ۴.۵۲ از ۵)، برخورد با آب های زیرزمینی (۴.۳۸)، ریزش سینه کار (۴.۲۱)، و آسیب به تاسیسات شهری (۴.۰۵). همچنین وضعیت مدیریت ریسک در پروژه های بررسی شده با میانگین ۲.۴۳ از ۵ در سطح نامطلوبی قرار دارد. مدل نهایی پژوهش با استفاده از تکنیک تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP) زنده شده و راهکارهایی مانند استفاده از سامانه های پایش لحظه ای، بهبود مطالعات ژئوتکنیک اولیه و تدوین برنامه واکنش اضطراری پیشنهاد گردیده است.

کلیدواژه ها:

مدیریت ، ریسک ، تونلسازی ، شهری نشست ، زمین ، آب های زیرزمینی ، متروی تهران ، تحلیل سلسله مراتبی فازی