ارزیابی و اولویت بندی گونه های گیاهی موثر در کاهش هزینه نگهداری فضای سبز شهری با استفاده از مدل ترکیبی AHP-TOPSIS) مطالعه موردی مناطق منتخب شهر تهران

فضای سبز شهری به عنوان یکی از زیر ساخت های حیاتی خدمات شهری سالانه هزینه های بالای احداث و نگهداری را به شهرداری ها تحمیل می کند. انتخاب نامناسب گونه های گیاهی مهم ترین عامل افزایش هزینه های آبیاری، هرس، مبارزه با آفات و واکاری است. هدف این پژوهش ارزیابی و اولویت بندی گونه های گیاهی پرکاربرد در فضای سبز شهر تهران بر اساس معیارهای موثر در کاهش هزینه های نگهداری است. روش تحقیق، توصیفی-پیمایشی از نوع تصمیم گیری چند شاخصه ترکیبی (AHP) و (TOPSIS) می باشد. جامعه آماری شامل ۳۰ نفر از کارشناسان ارشد فضای سبز شهرداری تهران و اساتید دانشگاهی بود که به روش هدفمند انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل فرم های مقایسات زوجی طیف (۹ دامنه ای) و فرم نمره دهی به گونه ها بود. روایی محتوایی با ۰/۸۷=CVR و پایایی با روش بازآزمایی (۰/۸۹=ICC) تایید شد. یافته ها نشان داد از میان ۶ معیار اصلی نیاز آبی «پایین» وزن (۰/۲۹۵۰)، مقاومت به آفات و امراض (وزن ۰/۲۳۸) و طول عمر بالا (وزن ۰/۱۸۷۰) بیشترین اهمیت را در کاهش هزینه دارند. در میان ۲۰ گونه درختی بررسی شده بلوط همیشه سبز (۰/۸۹ CL)، نارون (۰/۸۵) و سرو نقره ای (۰/۸۱) بالاترین اولویت و زبان گنجشک (۰/۲۹) و داغداغان (۰/۲۴) پایین ترین اولویت را کسب کردند. استفاده از رتبه بندی حاصل در برنامه واکاری مناطق می تواند هزینه های نگهداری فضای سبز را تا ۳۴ درصد کاهش دهد.

کلیدواژه ها:

فضای سبز ، شهری ، مدیریت ، هزینه ، فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) ، تکنیک تاپسیس (TOPSIS) ، گونه های گیاهی مقاوم