تحلیل فضایی - کالبدی الگوی توسعه شهری با تاکید بر پایداری شهری؛ مورد مطالعه منطقه یک شهر بیرجند

بر رشد شتابان شهرنشینی در دهه های اخیر تغییرات گسترده ای را در ساختار فضایی و کالبدی شهرها ایجاد کرده است. این تحولات اگر بدون برنامه ریزی مبتنی بر اصول پایداری شهری صورت گیرد می تواند به گسترش نامتوازن، کاربری ها، کاهش کیفیت محیط شهری، نابرابری در دسترسی به خدمات و تضعیف انسجام فضایی منجر شود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل فضایی کالبدی الگوی توسعه شهری در منطقه یک شهر بیرجند و با تاکید بر پایداری شهری انجام شده است. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی و تحلیل مفهومی است. در این پژوهش شاخص هایی نظیر نحوه توزیع کاربری اراضی، تراکم ساختمانی، دسترسی به خدمات شهری، انسجام، بافت پیوستگی شبکه معابر و ظرفیت های محیطی مورد بررسی قرار گرفته اند. یافته ها نشان می دهد که الگوی توسعه در منطقه یک بیرجند گرچه در برخی محورهای شهری از انسجام و تمرکز خدمات برخوردار است، اما در بخش هایی از منطقه توزیع نامتوازن خدمات، رشد کالبدی ناهمگون، کمبود فضاهای عمومی و ضعف در تحقق شاخص های پایداری شهری مشاهده می شود. نتایج پژوهش حاکی از آن است که پایداری شهری در منطقه مورد مطالعه نیازمند بازنگری در سیاست های توسعه کالبدی، تقویت عدالت فضایی، بهبود دسترسی به خدمات و ارتقای کیفیت محیط شهری است. در نهایت پیشنهاد می شود مدیریت شهری با بهره گیری از رویکرد برنامه ریزی فضایی یکپارچه توسعه آتی منطقه را در مسیر پایداری هدایت کند.

کلیدواژه ها:

تحلیل فضایی ، کالبدی ، توسعه شهری ، پایداری شهری ، کاربری اراضی ، منطقه یک بیرجند