حکمرانی عمرانی شهری در مواجهه با فرسودگی سازه ها؛ از مدیریت واکنشی تا نظام پیشگیرانه پایش و مقاوم سازی

فرسودگی سازه ها یکی از مهم ترین چالش های مدیریت شهری در شهرهای معاصر است؛ چالشی که تنها به کهنگی ساختمان ها محدود نمی شود بلکه با ایمنی شهروندان، کیفیت زندگی، تاب آوری شهری، عدالت فضایی، هزینه های عمومی و اعتماد اجتماعی ارتباط مستقیم دارد. در بسیاری از شهرها مواجهه با فرسودگی سازه ها همچنان ماهیتی واکنشی دارد؛ یعنی مداخله ها پس از وقوع حادثه، شکایت شهروندان، ریزش بنا، آتش سوزی، نشست زمین یا بروز خسارت جدی آغاز می شود. چنین رویکردی، علاوه بر افزایش هزینه های مالی، جان شهروندان را در معرض خطر قرار می دهد و ظرفیت شهرداری ها را به جای پیشگیری صرف جبران بحران می کند. مقاله حاضر با رویکردی مروری و تحلیلی مفهوم حکمرانی عمرانی شهری را در نسبت با فرسودگی سازه ها بررسی می کند و نشان می دهد که عبور از مدیریت واکنشی به نظام پیشگیرانه پایش و مقاوم سازی، نیازمند اصلاح ساختارهای تصمیم گیری، ایجاد بانک اطلاعاتی دقیق، ارزیابی مستمر ایمنی سازه ها، اولویت بندی بناهای پرخطر، هماهنگی میان نهادهای مسئول، مشارکت شهروندان و تامین پایدار منابع مالی است. نتیجه مقاله نشان می دهد که مدیریت فرسودگی سازه ها نباید صرفا اقدامی فنی تلقی شود بلکه باید به عنوان بخشی از حکمرانی شهری، ایمن، پیشگیرانه، عادلانه و پاسخ گو مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی عمرانی شهری ، فرسودگی سازه ها ، پایش ، ایمنی ، مقاوم سازی ، مدیریت پیشگیرانه ، شهرداری ، ایمنی شهری