نقشه راه گذار راهبردی به دولت هوشمند: از فرهنگ دانشی تا حکمرانی الگوریتمی

در دهه اخیر، مفهوم «دولت هوشمند» از یک آرمان فناورانه به برنامه ای راهبردی در بسیاری از کشورها تبدیل شده و ظهور هوش مصنوعی به این مسیر شتاب چشمگیری بخشیده است. با این حال، شواهد تجربی نشان می دهند که نرخ شکست پروژه های هوش مصنوعی در بخش عمومی به طور معناداری بالاتر از سایر پروژه های فناوری اطلاعات است و بسیاری از این پروژه ها در مرحله آزمایشی متوقف می مانند. این مقاله استدلال می کند که یکی از ریشه های اصلی در این شکست ها، در تصور امکان جایگزینی «هوش مصنوعی» با «دانش سازمانی» است، در حالی که در رابطه واقعی دقیقا برعکس، هوش مصنوعی دانش را خلق نمی کند بلکه آن را تقویت نموده و اثربخشی آن را افزایش می دهد. بر پایه مرور نظام مند بیش از پنجاه منبع داوری شده و گزارش های معتبر بین المللی، در این مقاله طی یک چارچوب مفهومی، دولت دانشی در سه حوزه «فرهنگ دانشی»، «ساختار دانشی» و «استراتژی دانشی» صورت بندی می شود و هر حوزه به سه رکن تجزیه می گردد. در سوی متناظر، دولت هوشمند نیز به سه حوزه «اکوسیستم خدمات چابک و یادگیرنده»، «زیرساخت داده و دانش یکپارچه» و «نظام هوشمند تصمیم گیری و سیاست گذاری» تجزیه می شود که هر یک شامل سه رکن متناظر با ارکان حوزه دانشی همتاست. مقاله از طریق استدلالی سه لایه (معرفت شناختی، سازمانی و عملیاتی) نشان می دهد که چرا گذار از دولت دانشی به دولت هوشمند نه یک انتخاب راهبردی، بلکه یک ضرورت پیشینی است. چارچوب پیشنهادی هم به عنوان ابزار تشخیصی برای سنجش بلوغ سازمان های دولتی و هم به عنوان نقشه راهی برای سیاست گذاران در مسیر هوشمندسازی قابل بهره برداری است.

کلیدواژه ها:

دولت هوشمند ، مدیریت دانشی ، هوش مصنوعی در بخش عمومی ، حکمرانی هوشمند