معیارهای ادغام و تفکیک سازمان های دولتی در ایران: مرور نظام مند ادبیات و تحلیل پیشینه تقنینی

تغییرات ساختاری در بخش عمومی، به ویژه ادغام و تفکیک سازمان ها، از ابزارهای کلیدی دولت ها برای افزایش کارایی و بهبود خدمات است، اما تجربه ها نشان می دهد که در نبود چارچوبی منسجم و شواهدبنیان، این اصلاحات اغلب به اهداف نرسیده و حتی به اتلاف منابع و بی ثباتی سازمانی دامن زده اند. این پژوهش با مرور نظام مند ادبیات نظری و پیشینه تقنینی، به دنبال تدوین چارچوبی بومی برای ارزیابی و طراحی این تغییرات در ایران است. یافته ها حاکی از آن است که تصمیم گیری در این حوزه تنها با نگاه اقتصادی ممکن نیست و باید معیارهایی چون هزینه-فایده، همپوشانی وظایف، ظرفیت منابع انسانی، سازگاری فرهنگی، تفکیک حاکمیت از تصدی گری و رفع تعارض منافع را لحاظ کرد. همچنین، منطق ادغام در بخش عمومی با خصوصی تفاوت بنیادین دارد و اهداف سیاسی-نهادی و خلق ارزش عمومی در آن اولویت دارند. بررسی اسناد ایران نیز نشان می دهد که رویکردها از نگاه صرفا کاهش محور به سمت حکمرانی راهبردی و کارکردگرا در برنامه هفتم توسعه حرکت کرده اند. برای عبور از اصلاحات سلیقه ای و رسیدن به سیاست گذاری دانش محور، باید نظامی مستقر شود که معیارهای روشن، ارزیابی های پیشینی و ملاحظات انسانی، فرهنگی و مدیریتی را همزمان دربرگیرد؛ موفقیت در این مسیر نیز بدون تقویت نهادها، حاکمیت شواهد و مدیریت سرمایه انسانی در دوره گذار میسر نخواهد بود.

کلیدواژه ها:

ادغام سازمانی ، تفکیک سازمانی ، اصلاحات ساختاری