مدیریت مرزهای زندگی-کار در مدل های کاری ترکیبی و مجازی

با گسترش سریع فناوری های ارتباطی و تحول بنیادین در ساختار سازمان های مدرن، مدل های کاری ترکیبی و کاملا مجازی به عنوان الگوی غالب در محیط کار روزآمد شده اند. این تحول پارادایمیک، تعریف سنتی از «کار» و «زندگی شخصی» را دگرگون ساخته و مرزهای فیزیکی و زمانی میان این دو حوزه را کمرنگ نموده است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی دقیق چالش های مدیریت مرزهای زندگی-کار در بستر مدل های کاری ترکیبی و مجازی و ارائه چارچوبی کاربردی برای سازمان ها و کارکنان است. مسئله اصلی، پدیده «ادغام مرزها» است که منجر به افزایش بار شناختی، فرسودگی شغلی، اختلال در خواب و کاهش رضایت شغلی می شود. روش شناسی این پژوهش به صورت ترکیبی و با رویکرد کیفی-کمی طراحی شده است؛ بدین صورت که ابتدا با استفاده از مرور سیستماتیک ادبیات، مبانی نظری مرتبط با نظریه مرزها و نظریه حفظ منابع بازبینی می شوند. سپس، داده های کمی از طریق پیمایش آنلاین از ۵۰۰ نفر از کارکنان شاغل در سازمان های تکنولوژی محور جمع آوری شده و با استفاده از تحلیل رگرسیون چندگانه و مدل سازی معادلات ساختاری تحلیل می گردند. نتایج پژوهش نشان می دهد که وجود مرزهای شفاف روان شناختی و فیزیکی، رابطه معکوس و معناداری با فرسودگی شغلی دارد، در حالی که «دسترسی دائمی دیجیتال» رابطه مستقیمی با افزایش استرس مزمن و افت عملکرد شغلی دارد. همچنین، یافته ها حاکی از آن است که حمایت مدیریتی و شفافیت در انتظارات، به عنوان متغیرهای تعدیل گر، نقش کلیدی در کاهش پیامدهای منفی ادغام مرزها ایفا می کنند. این مطالعه با ارائه یک مدل استراتژیک برای «مدیریت فعال مرزها»، راهکارهایی را برای طراحی محیط های کاری انعطاف پذیر اما سالم ارائه می دهد که در آن کارکنان کنترل بیشتری بر تقسیم زمان خود دارند بدون آنکه به بهای سلامت روان تمام شود. نتایج تاکید می کنند که سازمان ها باید از رویکرد «حضور فیزیکی» به رویکرد «خروجی محور» با زیرساخت های دیجیتال حمایتی تغییر جهت دهند تا پایداری نیروی کار در بلندمدت تضمین گردد.

کلیدواژه ها:

مدیریت مرزهای زندگی-کار ، مدل کاری ترکیبی ، کار مجازی ، فرسودگی شغلی ، نظریه مرزها ، سلامت سازمانی ، فناوری های دیجیتال