کارآفرینی اجتماعی و تحول نقش دولت در حکمرانی معاصر: بازاندیشی در نقش مدیر دولتی در خلق ارزش عمومی

افزایش پیچیدگی مسائل عمومی در ایران، همراه با چندلایه شدن کنشگران سیاست گذاری و محدودیت های الگوهای بوروکراتیک سنتی، موجب بازاندیشی در بنیان های مدیریت دولتی شده است. در ادبیات حکمرانی عمومی، مفاهیمی مانند ارزش عمومی، حکمرانی شبکه ای و کارآفرینی اجتماعی تلاش کرده اند صورت بندی های جدیدی از نقش دولت و کنشگران آن ارائه دهند. با این حال، بخش قابل توجهی از این ادبیات کمتر به صورت یکپارچه به بازتعریف نقش مدیر دولتی در بستر نهادی ایران پرداخته و بیشتر بر سطح سیاست گذاری یا سازوکارهای کلان حکمرانی متمرکز بوده است. این شکاف مفهومی، ضرورت تمرکز بر سطح میانی تحلیل یعنی کنشگری مدیران دولتی در فرایند خلق ارزش عمومی را برجسته می سازد. این مقاله با رویکرد مفهومی و مبتنی بر مرور هدفمند ادبیات، به بازتعریف نقش مدیران دولتی در حکمرانی شبکه ای می پردازد. در این بازتعریف، مدیر دولتی نه صرفا مجری سیاست، بلکه کنشگر مرزگستر در نظر گرفته می شود که از طریق تعامل با دولت، بخش خصوصی و جامعه مدنی، در فرایند هم آفرینی ارزش عمومی مشارکت دارد. این جابه جایی مفهومی، تغییر در منطق کنش مدیریتی را از کنترل اداری به سمت تسهیل گری و هماهنگی شبکه ای نشان می دهد. یافته های تحلیلی نشان می دهد که کارآفرینی اجتماعی در بخش عمومی را می توان به عنوان یک منطق نهادی در حال شکل گیری در نظر گرفت که امکان پیوند میان کارایی اداری، پاسخ گویی عمومی و مشروعیت نهادی را فراهم می سازد. با این حال، تحقق آن به شرایط نهادی مانند اعتماد اجتماعی، ظرفیت یادگیری سازمانی و میزان تمرکززدایی در ساختارهای تصمیم گیری وابسته است. مقاله در نهایت استدلال می کند که بازتعریف نقش دولت از ارائه دهنده خدمات به هم آفرین ارزش عمومی، نه یک اصلاح صرفا ساختاری، بلکه نوعی تغییر در منطق حکمرانی است. مشارکت اصلی مقاله در این است که سطح تحلیل مدیر دولتی را به عنوان حلقه واسط میان ساختار حکمرانی و تولید ارزش عمومی برجسته کرده و آن را در قالب چارچوب حکمرانی شبکه ای صورت بندی می کند.

کلیدواژه ها:

کارآفرینی اجتماعی ، ارزش عمومی ، حکمرانی شبکه ای ، مدیر دولتی ، کارآفرینی نهادی ، تحول نظام اداری