شناسایی و تبیین راهبردهای فرهنگ سازی مصرف بهینه انرژی برق با رویکرد تحلیل محتوای کیفی منابع: ارائه بسته سیاستی برای وزارت نیرو

افزایش مصرف انرژی برق و محدودیت منابع انرژی، ضرورت توجه به فرهنگ سازی مصرف بهینه برق را به یکی از اولویت های نظام مدیریت انرژی تبدیل کرده است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین راهبردهای موثر فرهنگ سازی مصرف بهینه انرژی برق و ارائه بسته سیاستی برای وزارت نیرو انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد کیفی بوده و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی منابع علمی انجام شد. جامعه پژوهش شامل مطالعات مرتبط با رفتار مصرف انرژی و راهبردهای مدیریت مصرف برق بود که در پایگاه های Scopus، Web of Science، ScienceDirect و Google Scholar جستجو شدند. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، ۱۶ مطالعه علمی واجد شرایط وارد مرحله تحلیل شدند. یافته های پژوهش منجر به استخراج ۳۰ کد اولیه، ۹ زیرمضمون و ۶ مضمون اصلی شامل بازخورد مصرف انرژی، آموزش و آگاهی بخشی، مداخلات رفتاری، فناوری های هوشمند، انگیزه های اقتصادی و ابعاد اجتماعی و فردی رفتار مصرف شد. نتایج نشان داد که فرهنگ سازی مصرف بهینه برق نیازمند به کارگیری همزمان راهبردهای آموزشی، اجتماعی، رفتاری، اقتصادی و فناورانه است و تمرکز بر یک عامل به تنهایی نمی تواند منجر به تغییر پایدار در رفتار مصرف کنندگان شود. بر اساس یافته ها، بسته سیاستی پیشنهادی مشتمل بر توسعه نظام بازخورد مصرف، ارتقای سواد انرژی، بهره گیری از مداخلات رفتاری، گسترش فناوری های هوشمند، اصلاح نظام مشوق های اقتصادی و تقویت مشارکت اجتماعی برای وزارت نیرو تدوین شد. نتایج این پژوهش می تواند مبنایی برای طراحی برنامه های فرهنگ سازی و سیاست گذاری در حوزه مدیریت مصرف برق در کشور باشد.

کلیدواژه ها:

فرهنگ سازی مصرف برق ، مصرف بهینه انرژی ، تحلیل محتوای کیفی ، مدیریت مصرف انرژی ، رفتار مصرف کننده ، وزارت نیرو