شاخص به مثابه فناوری حکمرانی: بررسی شاخص شادی ناخالص ملی (GNH) و دلالت های آن برای خط مشی گذاری

با آشکار شدن محدودیت های سنجه های اقتصادمحور در ارزیابی جامع پیشرفت جوامع، بهره گیری از رویکردهای چندبعدی در خط مشی گذاری عمومی به ضرورتی انکارناپذیر تبدیل شده است. پژوهش حاضر با تمرکز بر مفهوم «شاخص به مثابه فناوری حکمرانی»، به بررسی تحلیلی چگونگی گذار شاخص شادی ناخالص ملی از یک مفهوم هنجاری به یک فناوری عملیاتی و شواهدمحور در نظام مدیریت دولتی می پردازد. این مطالعه نشان می دهد که شاخص مذکور با استفاده از روش آلکایر-فاستر، رفاه را در ۹ بعد و ۳۳ زیرشاخص ارزیابی کرده و منطق توسعه را از «حداکثرسازی ثروت» به دستیابی به «آستانه کفایت» تغییر می دهد. یافته ها حاکی از آن است که شاخص شادی ناخالص ملی صرفا یک سنجه منفعل آماری نیست، بلکه از طریق سازوکارهایی نظیر «ابزار غربالگری سیاست ها»، تخصیص هوشمندانه منابع به جمعیت «هنوز شاد نشده ها» و ایجاد ساختارهای انگیزشی برای همکاری های یکپارچه بین بخشی، به هسته مرکزی تصمیم سازی نهادی تبدیل شده است. در نتیجه، کارآمدی چنین شاخصی نیازمند پیش شرط های قدرتمندی نظیر ادغام در قانون اساسی و نظارت نهادهای فرابخشی است؛ رویکردی که با وجود چالش های روش شناختی، ظرفیت بالایی برای انتقال سیاستی دارد و به حاکمیت اجازه می دهد توسعه را در خدمت رفاه پایدار انسان ها بازتعریف کند.

کلیدواژه ها:

شاخص شادی ناخالص ملی ، فناوری حکمرانی ، خط مشی گذاری عمومی ، سنجش چندبعدی