رهبری مبتنی بر حسن سلوک (مدل ۴Q): تبیین یک مدل مفهومی بومی در راستای تحول نظام اداری ایران

نظام اداری ایران، بیش از هر زمان دیگری نیازمند الگوهای نوین رهبری است که فراتر از عقلانیت ابزاری و کارکردگرایانه بر ابعاد انسانی، ارزشی و رفتاری رهبران تاکید داشته باشد. در این میان، ادبیات رهبری طی دهه های اخیر از تمرکز صرف بر هوش شناختی (IQ) به سوی توجه به هوش هیجانی (EQ) و سپس هوش معنوی (SQ) حرکت کرده است. با این حال، چالش اصلی، تبدیل این ظرفیت های شناختی و ارزشی به رفتار مسئولانه و شرافتمندانه در رهبران است. مقاله حاضر با رویکردی مفهومی–تحلیلی، مدل رهبری مبتنی بر حسن سلوک را به عنوان چارچوبی بومی برای پاسخ به این خلا معرفی می کند. در این مدل، هم ترازی IQ، EQ و SQ منجر به شکل گیری هوش چهارم یا شاخص حسن سلوک (DQ) می شود. به منظور تحلیل جامع و تعیین مولفه های آن، متون مورد نظر با کلید واژه "حسن سلوک" از پایگاه های اطلاعاتی معتبر شناسایی گردیده و سپس با استفاده از رویکرد تحلیل مفهوم تکاملی راجرز مشخص شد که «حسن سلوک» مفهومی چند بعدی و پویاست و شامل مولفه هایی چون کنش مندی و تدبیر، ادب و نزاکت، رفق و مدارا، انصاف، سازگاری و انسجام بخشی، همدلی، صداقت و مسئولیت پذیری می باشد. تحلیل ها نشان می دهد که شاخص حسن سلوک نه یک مفهوم انتزاعی اخلاقی، بلکه خروجی رفتاری قابل مشاهده رهبری است و می تواند نقش کلیدی در ارتقای اعتماد عمومی، مشروعیت اداری و حرکت در راستای تحول نظام اداری ایفا کند. در نهایت، الگوی پیشنهادی به عنوان مبنایی مفهومی برای تحقق رهبری تحول گرا در بخش عمومی ایران ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

رهبری مبتنی بر حسن سلوک ، مدل ۴Q ، روش تکاملی راجرز ، تحول نظام اداری