حکمرانی هوش مصنوعی و ارتقای اثربخشی ارزیابی خط مشی: طراحی الگویی بومی در سازمان های دولتی ایران

نظام ارزیابی خط مشی های عمومی در سازمان های دولتی ایران با چالش هایی همچون پراکندگی داده ها، نبود پایش هم زمان و ضعف در پیش بینی اثرات مواجه است. هوش مصنوعی می تواند ابزار قدرتمندی برای رفع این محدودیت ها باشد. این پژوهش باهدف طراحی الگوی بومی حکمرانی هوش مصنوعی برای ارتقای اثربخشی ارزیابی خط مشی های عمومی در سازمان های دولتی ایران انجام شده است. پژوهش حاضر از نوع آمیخته اکتشافی-متوالی است. در بخش کیفی، داده ها از طریق ۱۸ مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان جمع آوری و با روش تحلیل مضمون انجام شد. در بخش کمی، پرسشنامه ای مبتنی بر یافته های کیفی بین ۲۵۰ مدیر و کارشناس سازمان های دولتی توزیع گردید و با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری تحلیل شد. تحلیل کیفی منجر به استخراج ۳۴۷ کد اولیه، ۱۵ مضمون پایه و در نهایت ۶ مولفه اصلی شد: زیرساخت داده، ظرفیت نهادی، شفافیت الگوریتمی، اخلاق و عدالت الگوریتمی، مشارکت ذی نفعان و پاسخگویی. نتایج کمی نشان داد که از شش فرضیه پژوهش، پنج فرضیه تایید شد و فرضیه مربوط به پاسخگویی رد گردید. استقرار چارچوب پیشنهادی حکمرانی هوش مصنوعی می تواند اثربخشی ارزیابی خط مشی های عمومی را در سازمان های دولتی ایران ارتقا دهد. رد فرضیه پاسخگویی حاکی از آن است که این مفهوم در بافت نهادی و فرهنگی فعلی ایران هنوز نهادینه نشده و نیازمند فرهنگ سازی و توسعه ظرفیت های حقوقی است

کلیدواژه ها:

حکمرانی هوش مصنوعی ، ارزیابی خط مشی عمومی ، اثربخشی سازمانی ، سازمان های دولتی ایران ، چارچوب حکمرانی ، تحلیل مضمون ، مدل سازی معادلات ساختاری