حکمرانی خوب در سازمان های دولتی ایران: چالش ها و الزامات تحقق

حکمرانی خوب با شاخص هایی چون مشارکت، پاسخ گویی، شفافیت، حاکمیت قانون، عدالت، اثربخشی و کنترل فساد، نقشی کلیدی در کارآمدی نظام های اداری و تحقق توسعه ی پایدار ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین جامع چالش ها و الزامات تحقق حکمرانی خوب در سازمان های دولتی ایران، با بهره گیری از روش تحلیل محتوای کیفی و مرور نظام مند ۱۲ مقاله و گزارش علمی معتبر و منابع مذکور در آنها انجام شده است. یافته ها نشان می دهد چالش ها در سه سطح ساختاری (تمرکزگرایی، ضعف شایسته سالاری، بوروکراسی ناکارآمد)، فرآیندی (نبود شفافیت، ضعف پاسخ گویی، مشارکت ناکافی، مدیریت ضعیف تعارض منافع) و کارکردی (نبود نظام نظارت کارآمد، ناکارآمدی مدیریت منابع انسانی، بی عدالتی سازمانی) قابل دسته بندی هستند. در مقابل، الزامات تحقق در چهار سطح نهادی‑ساختاری (تمرکززدایی، شایسته سالاری)، مدیریتی‑فرآیندی (شفافیت، پاسخ گویی، مدیریت تعارض منافع)، فناورانه‑هوشمندانه (زیرساخت دیجیتال، یکپارچگی اطلاعات) و اخلاقی‑فرهنگی (اخلاق مداری، تقویت سرمایه ی اجتماعی) شناسایی شد. همچنین، قانون اساسی ایران از ظرفیت بالایی برای تحقق مولفه های حکمرانی خوب برخوردار است، اما شکاف معناداری میان نظریه و عمل وجود دارد. رویکرد منتخب، نفی مطلق یا پذیرش بی قید و شرط نیست، بلکه بومی سازی و بهره گیری از تجربه ی بشری در چارچوب مبانی اسلامی و قانون اساسی است.

کلیدواژه ها:

حکمرانی خوب ، سازمان های دولتی ، چالش های ساختاری ، شفافیت ، پاسخ گویی ، شایسته سالاری ، قانون اساسی