چالش های بهره وری مدیریت دولتی ایران: از منابع انسانی تا ساختارهای سازمانی

بهره وری در مدیریت دولتی، یکی از مهم ترین دغدغه های نظام های اداری معاصر است که با کارایی، اثربخشی و کیفیت خدمات عمومی پیوندی ناگسستنی دارد. با وجود تاکیدات قانونی متعدد، نظام اداری ایران همچنان با چالش های بنیادین در حوزه بهره وری مواجه است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی‑توصیفی و با بهره گیری از یافته های شانزده مطالعه علمی معتبر و همچنین منابع تکمیلی، به شناسایی و دسته بندی چالش های بهره وری مدیریت دولتی ایران در دو سطح «منابع انسانی» و «ساختارهای سازمانی» پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که چالش های بهره وری ریشه در ترکیبی از عوامل ساختاری، رفتاری و زمینه ای دارد که در یک شبکه علی‑معلولی با یکدیگر تعامل دارند. مطالعات نشان می دهد که هر سه دسته عوامل بر بهره وری تاثیر منفی و معنی داری دارند (زراعت کار و همکاران، ۱۳۹۹) و موانع سازمانی (با میانگین رتبه ۲٫۳۳)، فردی (۱٫۹۱) و محیطی (۱٫۷۷) به ترتیب بیشترین تاثیر را بر کاهش بهره وری دارند (سهرابی و نمازی، ۱۳۹۹). در سطح ساختاری، چالش های نهادی شامل ضعف در ساختار حاکمیتی، ناکارآمدی نهادهای تقنینی و قضایی و عدم التزام به برنامه ریزی از مهم ترین موانع شناسایی شده اند (نوری و صبحیه، ۱۳۹۹). همچنین، پنج پارادوکس اصلی شامل شایسته سالاری در برابر بروکراسی، نظارت دیجیتال در برابر اعتماد، تمرکز بر قوانین در برابر انعطاف پذیری، سرمایه گذاری در برابر محدودیت مالی، و پایداری در برابر چالش های اقتصادی به عنوان چالش های بنیادین مدیریت منابع انسانی در سازمان های دولتی ایران شناسایی شده اند (یزدانی، ۱۴۰۵). بهبود بهره وری نیازمند رویکردی سیستمی و یکپارچه است که هم زمان به اصلاح ساختارها، توانمندسازی منابع انسانی و بازطراحی نهادها بپردازد.

کلیدواژه ها:

بهره وری ، مدیریت دولتی ، منابع انسانی ، ساختار سازمانی ، چالش های نهادی ، حکمرانی خوب