چابک سازی سازمان های دولتی ایران: چارچوب مفهومی و الزامات اجرایی با رویکرد افزایش بهره وری

افزایش پیچیدگی مسائل عمومی، تحول دیجیتال و محدودیت منابع، ضرورت بازنگری در ساختارهای سنتی دولت و حرکت به سوی سازمان های چابک را بیش از پیش آشکار ساخته است. با وجود تاکید اسناد بالادستی و برنامه های توسعه بر ارتقای بهره وری نظام اداری، سازمان های دولتی ایران همچنان با چالش هایی نظیر تمرکزگرایی، بوروکراسی پیچیده، کندی تصمیم گیری و ضعف در پاسخگویی مواجه هستند. پژوهش حاضر با هدف تبیین چارچوب مفهومی چابک سازی سازمان های دولتی ایران و شناسایی الزامات اجرایی آن با رویکرد افزایش بهره وری انجام شده است. روش پژوهش، مرور روایتی است و بر پایه تحلیل، مقایسه و تلفیق یافته های ۱۹ مقاله علمی منتخب داخلی و خارجی صورت گرفته است. نتایج مرور نشان می دهد که عوامل موثر بر چابک سازی سازمان های دولتی را می توان در سه بعد اصلی ساختاری، فناورانه و رفتاری طبقه بندی کرد. در بعد ساختاری، تمرکززدایی، ساده سازی فرایندها، تفویض اختیار و حمایت مدیریت ارشد؛ در بعد فناورانه، توسعه دولت دیجیتال، یکپارچه سازی داده ها و بهره گیری از فناوری های هوشمند؛ و در بعد رفتاری، رهبری تحول آفرین، فرهنگ یادگیری، مشارکت کارکنان و پذیرش تغییر، مهم ترین الزامات تحقق چابکی محسوب می شوند. همچنین، مرور مطالعات نشان می دهد که نبود حمایت مستمر مدیران ارشد، ضعف زیرساخت های دیجیتال و مقاومت فرهنگی در برابر تغییر، از مهم ترین موانع ارتقای چابک سازی و بهره وری در بخش دولتی ایران هستند.

کلیدواژه ها:

بهره وری بخش دولتی ، چابکی سازمانی ، چابک سازی دولت ، تحول اداری ، دولت دیجیتال ، ساختارهای بوروکراتیک