تدوین مدل سواد مالی با رویکرد بهبود تصمیمات و ارتقای رفاه مالی

پژوهش حاضر با هدف تدوین مدلی جامع از سواد مالی و بررسی نقش آن بر تصمیمات، و رفاه مالی سرمایه گذاران در بازار سرمایه ایران انجام شده است. با توجه به رشد بی سابقه مشارکت عمومی در بازار سرمایه طی سال های اخیر و پیامدهای ناشی از نوسانات و بی ثباتی های بازار، ضرورت درک عمیق تر سازوکارهای موثر بر سواد مالی بیش از پیش محسوس است. پژوهش حاضر بر حسب هدف، از نوع کاربردی و از نظر اجرا توصیفی-تحلیلی است. در گام نخست با استفاده از روش فراترکیب مولفه های موثر بر سواد مالی (۱. آموزش، مهارت ها و توسعه فردی؛ ۲. عوامل اجتماعی، روانی و فرهنگی؛ ۳. محیط، دموگرافی و وضعیت اقتصادی؛ ۴. قوانین، مقررات و سیاست های دولتی؛ ۵. دسترسی به منابع اطلاعاتی) برای سرمایه گذاران در بازار سرمایه شناسایی گردید. این مولفه ها مبنایی تدوین پرسشنامه ای جهت سنجش متغیر سواد مالی قرار گرفت و برای سنجش متغیرهای تصمیمات و رفاه مالی از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد که دارای طیف ۵ گزینه ای لیکرت بود که بین ۳۸۴ نفر از کارشناسان بازار سرمایه به صورت الکترونیکی و دستی توزیع شد که پایایی ابزار از طریق آلفای کرونباخ بزرگ تر از ۰.۷۰ و روایی آن با روایی محتوا و سازه تایید شد. تحلیل داده ها با بهره گیری از مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) در نرم افزار Smart-PLS انجام گرفت. یافته ها نشان داد هر پنج مولفه تاثیر مثبت و معناداری بر تصمیمات و رفاه مالی سرمایه گذاران دارند. نتایج بر چندبعدی بودن سازه سواد مالی و تعامل پیچیده عوامل فردی، اجتماعی، اقتصادی و نهادی در شکل گیری آن تاکید دارد. مدل پیشنهادی می تواند به عنوان چارچوبی راهبردی برای سیاست گذاران، نهادهای ناظر بازار سرمایه و برنامه ریزان آموزشی مورد استفاده قرار گیرد تا با طراحی مداخلات هدفمند در جهت ارتقای سواد مالی، بهبود تصمیم گیری های سرمایه گذاران و افزایش رفاه مالی جامعه گام بردارند.

کلیدواژه ها:

سواد مالی ، تصمیمات مالی ، رفاه مالی ، بازار سرمایه ایران