تدوین مدل بلوغ دیجیتال در بانکداری دولتی: گذار از اتوماسیون اداری به اکوسیستم هوشمند خدمات مالی

هدف از این پژوهش، طراحی و اعتبارسنجی یک مدل بلوغ دیجیتال اختصاصی برای بانک های دولتی است. با توجه به ماهیت سلسله مراتبی، قوانین سخت گیرانه حاکمیتی و مقاومت سازمانی در بخش دولتی، مدل های عمومی بلوغ دیجیتال پاسخگوی نیازهای بومی و ساختاری بانک های دولتی نیستند. این مطالعه به دنبال پر کردن شکاف نظری بین «اتوماسیون اداری سنتی» و «اکوسیستم هوشمند خدمات مالی» است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، آمیخته (کیفی-کمی) است. در فاز کیفی، با استفاده از روش گراندد تئوری و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۲۵ خبره حوزه فناوری اطلاعات و بانکداری دولتی، ابعاد و مولفه های مدل استخراج گردید. در فاز کمی، با استفاده از روش مدل سازی معادلات ساختاری و نرم افزار SmartPLS، مدل نهایی بر روی داده های حاصل از ۳۸۰ پرسشنامه توزیع شده بین مدیران و کارشناسان سه بانک دولتی مورد آزمون قرار گرفت. مدل نهایی شامل ۴ بعد اصلی «زیرساخت داده محور»، «فرآیندهای هوشمند و خودکار»، «سرمایه انسانی دیجیتال» و «اکوسیستم باز و هم افزا» و ۱۲ مولفه فرعی است. نتایج نشان داد که گذار از اتوماسیون به هوشمندی، نه تنها یک تغییر تکنولوژیک، بلکه یک تحول در «فرهنگ سازمانی» و «حاکمیت داده» است. ضریب مسیر بین بلوغ دیجیتال و عملکرد اکوسیستمی ۰.۶۸ به دست آمد که نشان دهنده تاثیر معنادار و قوی این مدل است.

کلیدواژه ها:

بلوغ دیجیتال ، بانکداری دولتی ، اکوسیستم خدمات مالی ، هوش مصنوعی ، گذار دیجیتال