تدوین چارچوب مفهومی توسعه حمل و نقل محور سبز (Green TOD) به منظور تبیین نقش آن در پایداری شهری

رشد شتابان شهرنشینی گسترش وابستگی به خودرو و افزایش ناپایداری زیست محیطی شهرهای معاصر را با چالشهای جدی در زمینه ی کارایی عدالت و تاب آوری مواجه ساخته است. در این میان، مفهوم توسعه ی حمل و نقل محور سبز (Green Transit-Oriented Development - Green TOD) به عنوان رویکردی نوین در برنامه ریزی شهری مطرح می شود که با ادغام حمل و نقل عمومی، کاربری زمین فشرده و زیرساخت سبز می تواند مسیر دستیابی به پایداری شهری را تسریع کند. هدف این پژوهش تدوین چارچوب مفهومی Green TOD و تبیین نقش آن در ارتقای پایداری شهری است. روش پژوهش از نوع کاربردی توسعه ای و بر پایه ی تحلیل کیفی و ترکیب نظام مند (Meta-Synthesis) است. داده ها از مرور و تحلیل ۳۰ منبع معتبر بین المللی و ملی شامل اسناد سازمان ملل متحد (UNCE UN-Habitat)، بانک جهانی، TDP و Cities۴۰ گردآوری و در سه بعد اصلی زیست محیطی، حمل و نقلی و اجتماعی فضایی تحلیل شدند. نتایج نشان می دهد که Green TOD به عنوان چارچوبی میان رشته ای با تلفیق زیرساخت سبز، شبکه ی حمل و نقل پایدار و عدالت فضایی موجب کاهش ۴۰٪ در مصرف انرژی، افزایش ۶۰٪ در سهم مدهای حمل و نقل عمومی، و بهبود شاخص های زیست پذیری شهری می شود. یافته ها حاکی از آن است که تحقق Green TOD مستلزم هماهنگی نهادی، اصلاح طرح های جامع شهری و ادغام سیاست های زیست محیطی با سیاست های حمل و نقلی است. بر این اساس پژوهش حاضر چارچوبی مفهومی و سیاست محور ارائه می دهد که می تواند مبنایی برای طراحی مدل های اجرایی و تدوین دستورالعمل ملی در ایران باشد.

کلیدواژه ها:

توسعه حمل و نقل محور سبز (Green TOD) ، پایداری ، شهری ، زیر ساخت سبز ، عدالت ، فضایی ، برنامه ریزی شهری پایدار