ارتقای بهره وری انرژی در تولید سویا از طریق انتخاب رقم مناسب و تنظیم تاریخ کاشت

با توجه به محدودیت منابع آب و افزایش هزینه نهاده های انرژی بر آب، بذر، کود و سوخت، بهبود بهره وری انرژی در زراعت سویا ضروری است. این تحقیق با هدف بهبود بهره وری انرژی در تولید سویا از طریق انتخاب رقم مناسب و تنظیم تاریخ کاشت کشت بهاره و تابستانه در شرایط آب و هوایی دشت مغان اجرا شد. آزمایشی با ارقام مختلف سویا (شامل ارقام رایج ویلیامز، زان، L۱۷ و ژنوتیپ های BP، لینفورد، DPX و سحر) در قالب اسپلیت پلات با سه تکرار انجام گرفت. نتایج نشان داد در کشت بهاره ارقام زان (۴۲۷۶ کیلوگرم در هکتار) و لینفورد (۴۱۰۵ کیلوگرم در هکتار) و در کشت تابستانه کشت دوم پس از برداشت غلات، ارقام BP (۲۹۷۴ کیلوگرم در هکتار) و L۱۷ (۲۹۲۰ کیلوگرم در هکتار) بیشترین عملکرد دانه را داشتند. با توجه به بارش های پاییزی در دشت مغان و لزوم برداشت پیش از شروع بارندگی، ارقام با گروه رشدی ۲-۳ مانند ویلیامز، زان، L۱۷ و BP مناسب ترین گزینه هستند که دوره رشد آنها با فصل رشد منطقه (حدود ۴ ماه تا شروع بارندگی) مطابقت دارد. از نظر بهره وری انرژی، آب مصرفی روش هیرم کاری متعارف در مناطق بیله سوار و بابک با حداکثر ۳ نوبت آبیاری و روش خشکه کاری در مناطق مرکزی با ۳-۴ نوبت، آبیاری مصرف آب را به ۵-۷ هزار متر مکعب در هکتار کاهش می دهد. همچنین کشت ارقام متوسط رس از وقوع برداشت در شرایط بارانی و کاهش کیفیت دانه جلوگیری کرده و نیاز به خشک کردن مکانیکی را حذف می کند که این امر بهره وری انرژی کل را افزایش می دهد. بر اساس یافته ها برای کشت تابستانه دشت مغان ارقام L۱۷ و BP و برای کشت بهاره ارقام زان و لینفورد، همراه با تاریخ کاشت بلافاصله پس از برداشت غلات و استفاده از روش هیرم کاری در مناطق مستعد توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

بهره وری انرژی ، سویا ، رقم ، تاریخ کاشت ، هیرم کاری