ارزیابی سیستماتیک ردپای کربن و بهره وری انرژی بر اساس استاندارد ایزو ۱-۱۹۶۹۴: مطالعه موردی در یک کارخانه صنایع لبنی شیرزاد

صنایع غذایی به عنوان یکی از مصرف کنندگان عمده انرژی نقش موثری در انتشار گازهای گلخانه ای ایفا می کنند. مدیریت موثر این چالش نیازمند یک چارچوب استاندارد و قابل اتکا برای اندازه گیری و گزارش دهی است. هدف این مطالعه، پیاده سازی عملی استاندارد بین المللی ایزو ۱۹۶۹۴-۱، تعیین انتشار گازهای گلخانه ای در صنایع انرژی بر در یک کارخانه تولید لبنیات و تلفیق نتایج آن با شاخص بهره وری انرژی موجود در واحد است. در این راستا مرزهای سازمانی و عملیاتی تعریف و منابع انتشار مستقیم (دامنه ۱) و غیرمستقیم (دامنه ۲) شناسایی شدند. داده های فعالیت سال پایه ۱۴۰۳ شامل مصرف ۲,۲۵۴,۹۹۹ متر مکعب گاز طبیعی، ۴,۴۹۲,۶۸۴ کیلووات ساعت برق و ۳۴,۰۰۰ لیتر گازوئیل جمع آوری گردید. محاسبات انتشار با استفاده از عوامل انتشار مرجع IPCC و شبکه برق ایران انجام شد. یافته ها نشان داد کل انتشار کارخانه ۷,۱۵۳.۵ تن معادل دی اکسید کربن است که ۸۰٪ آن سهم احتراق گاز طبیعی (دامنه ۱) و ۲۰٪ سهم مصرف برق (دامنه ۲) می باشد. شاخص انتشار ویژه محصول ۳۵۳ کیلوگرم معادل دی اکسید کربن به ازای هر تن محصول محاسبه شد. تحلیل همزمان این نتایج با شاخص بهره وری انرژی واحد (۱۵۳.۹۳) حاکی از همبستگی قوی بین اتلاف انرژی و انتشار گازهای گلخانه ای و وجود پتانسیل قابل توجه برای بهبود یکپارچه است. این مطالعه نشان می دهد استاندارد ایزو ۱-۱۹۶۹۴ ابزاری کارآمد برای شفاف سازی و مدیریت ردپای کربن در صنایع غذایی کشور است. در پایان راهکارهای عملی همسو با اهداف کربن زدایی و بهره وری انرژی شامل بهینه سازی سیستم های حرارتی و سرمایشی، خرید برق سبز و حرکت به سوی سیستم مدیریت یکپارچه انرژی و کربن ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

ردپای کربن ، بهره وری انرژی ، استاندارد ایزو ۱۹۶۹۴-۱ ، گازهای گلخانه ای ، صنایع لبنی ، سیستم مدیریت انرژی