برآورد شاخص خطر (HI) ناشی از آلاینده های ترافیکی در پایانه بیهقی

پایانه های مسافربری شهری به عنوان یکی از اصلی ترین گروه های حمل و نقل عمومی، به دلیل تجمع انبوه اتوبوس های درون شهری و برون شهری و تردد مداوم آن ها در فضای نسبتا بسته یا نیمه باز، سهم قابل توجهی در انتشار آلاینده های جوی دارند. این مطالعه با هدف ارزیابی کمی ریسک بهداشتی ناشی از مواجهه تنفسی با چهار آلاینده کلیدی شامل مونوکسید کربن (CO)، اکسیدهای نیتروژن (NOx)، اکسیدهای گوگرد (SOx) و ذرات معلق با قطر کمتر از ۱۰ میکرون (PM۱۰) در پایانه بیهقی تهران انجام شد. برای برآورد غلظت این آلاینده ها در نقاط مختلف پایانه، از رویکرد مدل سازی پراکنش با استفاده از ضرایب انتشار مبتنی بر شرایط عملیاتی ناوگان موجود و داده های هواشناسی منطقه بهره گرفته شد. سپس میزان مواجهه جمعیت های در معرض خطر، شامل دو گروه حساس یعنی کارکنان شاغل در پایانه محاسبه گردید. ارزیابی ریسک غیرسرطانی با استفاده از روش نسبت خطر (HQ) برای هر آلاینده به طور مجزا و شاخص خطر (HI) برای مجموع آلاینده ها، بر اساس دوز مرجع استاندارد انجام پذیرفت. یافته ها نشان داد که مقدار HQ برای تمام آلاینده های مورد بررسی در گروه کارکنان کمتر از ۱ است که حاکی از عدم وجود ریسک غیرسرطانی قابل توجه و قرارگیری سطح ریسک در محدوده قابل قبول می باشد. با این حال، شاخص خطر تجمعی (HI) برای گروه کارکنان برابر ۱.۷۴۶۱ برآورد شد که اگرچه از آستانه یک فراتر می رود، اما این افزایش جزئی عمدتا ناشی از اثر هم افزایی آلاینده ها بوده و با توجه به پایین بودن مقادیر انفرادی HQ، نیاز به تفسیر محتاطانه دارد. با توجه به نتایج، با وجود اینکه ریسک انفرادی آلاینده ها در سطح مجاز است، اما شاخص تجمعی اندکی بالاتر از حد مرجع، لزوم اقدامات پیشگیرانه را یادآور می شود. از این رو، اجرای راهکارهایی نظیر محدودسازی مدت زمان استارت سرد خودروها در محوطه، نصب سیستم های تهویه مکانیکی با راندمان بالا در سکوهای بارگیری و تخلیه، و بازنگری در چیدمان توقفگاه ها به منظور کاهش تراکم آلاینده ها در منطقه تنفسی کارکنان و مسافران، به عنوان راهکارهای اولویت دار پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه ها:

ارزیابی ریسک بهداشتی ، پایانه مسافربری بیهقی ، آلاینده های ترافیکی ، ریسک غیرسرطانی ، شاخص خطر