بررسی فرار آب از جناح راست سد سهند

پایش نشت، یکی از ارکان اصلی مدیریت ایمنی سدهای خاکی برای شناسایی زودهنگام رفتارهای غیرعادی در بدنه و پی سد است. در این مطالعه، رفتار نشت سد سهند طی یک دوره ۱۳ ساله (۱۳۹۱-۱۴۰۳) با استفاده از روش های تحلیل آماری مورد ارزیابی قرار گرفت. ابتدا با بررسی رابطه همبستگی میان تراز مخزن (H) و دبی نشت (Q)، مدل رگرسیونی پایه جهت پیش بینی رفتار نرمال سد تدوین گردید. سپس به منظور حذف اثرات نوسانات تراز مخزن و ایزوله سازی پاسخ هیدرولیکی بدنه، از تحلیل باقی مانده ها (Residuals) و شاخص نشت (SI) استفاده شد. در گام نهایی، با به کارگیری نمودارهای کنترل آماری (SPC) و تعیین مرزهای بحرانی (۳δ) و هشدار (۲δ)، انحرافات عملکردی سد شناسایی و تحلیل شد. نتایج نشان می دهد که اگرچه روند کلی عملکرد سیستم زهکشی سد پایدار بوده و در ترازهای ثابت عملکرد مطلوبی دارد، اما رخداد ناهنجاری های گذرایی در سال های ۱۳۹۴ و ۱۴۰۲ ثبت شده که از مرزهای کنترل استاندارد فراتر رفته است. این پژوهش نشان داد که تلفیق مدل های رگرسیونی با نمودارهای کنترل آماری در ترازهای ثابت، ابزاری دقیق و کارآمد برای تفکیک رفتارهای طبیعی ناشی از بار هیدرواستاتیک از ناهنجاری های واقعی سد بوده و می تواند به عنوان یک پروتکل تصمیم گیری برای اقدامات پیشگیرانه در مدیریت سد سهند پیاده سازی شود.

کلیدواژه ها:

سد سهند ، نشت (Seepage) ، تحلیل رگرسیون ، پایش سلامت سد ، نمودارهای کنترل آماری (SPC) ، مدیریت ایمنی سد