روندهای جدید در فینتک و اثر آنها بر صنعت مالی

صنعت مالی جهانی در دو دهه اخیر دستخوش تحولی بنیادین از سوی فناوری های نوین مالی (فین تک) شده است. با وجود رشد سریع فین تک در جهان، اکوسیستم مالی ایران به دلیل ویژگی های خاص اقتصادی، تحریم ها و مقررات بومی مسیری متفاوت را طی می کند. هدف اصلی این پژوهش شناسایی روندهای جدید فین تک در سطح جهانی و مقایسه آن با وضعیت ایران با تاکید بر تاثیرات این روندها بر ساختار، کارکردها و بازیگران صنعت مالی است. اهداف فرعی شامل شناسایی مهم ترین روندهای نوظهور فین تک در جهان، بررسی تطبیقی نحوه ظهور و تکامل این روندها در ایران، کشف اثرات مثبت و منفی آنها بر صنعت مالی ایران و ارائه توصیه های سیاستی و راهبردی است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مطالعه تطبیقی کیفی انجام شده است. داده ها از دو منبع گردآوری شد: (۱) اسناد و گزارش های بین المللی معتبر بانک جهانی، BIS، نشریات تخصصی و (۲) مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۲۳ خبره صنعت مالی ایران، مدیران بانک های خصوصی، بنیان گذاران استارت آپ های فین تک و اعضای نهادهای تنظیم گر. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون شش گام براون و کلارک و تکنیک مقایسه نظام مند انجام شد. اعتباریابی یافته ها بر اساس چهار معیار لینکلن و گوبا: اعتبار، انتقال پذیری، قابلیت اطمینان و تاییدپذیری صورت گرفت. سه مضمون اصلی استخراج شد: شکاف ساختاری میان روندهای جهانی و بومی فین تک، بازآرایی کارکردهای صنعت مالی در مواجهه با فین تک و چالش های نهادی و حکمرانی، توسعه فین تک در ایران. نتایج تطبیقی نشان می دهد که در سطح جهانی روندهای مسلط شامل بانکداری باز، مالی غیرمتمرکز و هوش مصنوعی در مدیریت سرمایه است، در حالی که فین تک ایران عمدتا در لایه پرداخت الکترونیک متوقف مانده است. مدل زمینه ای پژوهش شکاف سه لایه فناورانه، نهادی، حقوقی و بین المللی را به عنوان مانع اصلی توسعه فین تک در ایران شناسایی کرد. بر اساس یافته ها سه توصیه سیاستی "تصویب قانون جامع فین تک"، "ایجاد منطقه نوآوری مالی تنظیم شده" و "طراحی نقشه راه ملی گذار از پرداخت به سرمایه" ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

فین تک ، صنعت مالی ، مطالعه تطبیقی کیفی ، روندهای نوظهور ، سیاست گذاری مالی