آرمان گرایی واقع بینانه در تلاقی عرف و سیاست با تاکید بر فقه سیاسی شیعی

در تزاحم بین واقع گرایی و آرمان گرایی در عالم سیاست، فقه سیاسی به عنوان نظام فقهی-سیاسی اسلام می تواند مسیر رشد و تعالی را در پرتو تنعم از دنیا فراهم سازد. در ضمن علومی مثل حقوق، سیاست و فقه مولفه ای با عنوان عرف وجود دارد که در تمامی مناسبات اجتماعی جهان نقش بسزایی دارد. در جامعه اسلامی ایران نیز پس از سال ۱۳۵۷ فقه طلایه دار حل مسائل سیاسی اجتماعی شده است. بنابراین توجه به این نکته که عرف در فقه سیاسی چگونه آرمان گرایی انسان متعالی را با واقعیت های عینی در می آمیزد حائز اهمیت است. این مقاله به روش توصیفی - تحلیلی با مطالعات کتابخانه ای به نتیجه رسیده است. فرضیه این است که عرف سعی دارد فقه عالم ملکوت را زمینی و در عالم سیاست با واقعیات جامعه تلفیق کند. لذا عرف، مرکز تقاطع فقه سیاسی و علم سیاست است که در این مقاله مهم ترین مواضع رجوع به عرف در سیاست و تعیین حدود آن مشخص شده است. بنابراین با این سوال که فقه سیاسی آرمان گرا است یا واقع گرا و در زندگی سیاسی - اجتماعی از چه آرمان هایی می توان عدول کرد به این نتیجه دست یافته شد که فقه سیاسی در عین رشد مادی و معنوی جامعه برای نیل به اهداف خود با عرف، واقعی تر شده است و در عین حال که برخی آرمان های اسلامی تغییرناپذیر است اما باید فقه سیاسی را آرمان گرای واقع بین دانست.

کلیدواژه ها:

عرف ، فقه سیاسی ، آرمان گرایی ، واقع گرایی ، سیاست