ارزیابی مدیریت سیل شهری با توجه به نقش پوشش گیاهی در حریم رودخانه های شهر تبریز

هدف اصلی برنامه ریزی شهری، بهبود کیفیت زندگی شهروندان است؛ اما نادرستی در اجرای آن می تواند منجر به افزایش آسیب پذیری جوامع در برابر مخاطرات طبیعی مانند سیل شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت کاربری های حریم رودخانه های عبوری از داخل شهر تبریز، به ویژه در محدوده بافت فرسوده واقع در حریم این رودخانه ها، انجام شده است. به دلیل تاثیر پوشش گیاهی در مدیریت سیلاب شهری، تغییرات پوشش گیاهی در این مناطق مورد ارزیابی قرار گرفت. در این پژوهش، حریم رودخانه ها به سه طبقه ۱۵، ۳۰ و ۵۰۰ متری تقسیم شد و تغییرات پوشش گیاهی با استفاده از تصاویر ماهواره ای (از سال ۱۹۸۰ تا ۲۰۲۳) و محاسبه شاخص NDVI مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که کاربری های مسکونی، تجاری و صنعتی بیشترین فراوانی را در حریم رودخانه ها دارند. همچنین، پوشش گیاهی در بازه زمانی مورد بررسی به ویژه در مرکز شهر و نقاط تلاقی رودخانه ها به طور قابل توجهی تخریب شده است و عواملی مانند بی توجهی مسئولین طراح و مجری طرح های شهری، ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری اراضی و تقاضای قشر خاص جامعه برای این مناطق، نقش مهمی در این تخریب ها ایفا کرده اند. هرچند ۷۰ درصد ساختمان ها از نظر مصالح ساختمانی کیفیت قابل قبولی دارند، شهر تبریز به دلیل عدم مدیریت مناسب حریم رودخانه ها، در معرض خسارات جدی ناشی از سیلاب قرار دارد. بنابراین، لزوم مقاوم سازی سازه ها به ویژه در بافت فرسوده و بازنگری در سیاست های کاربری اراضی، به وضوح احساس می شود. این پژوهش تاکید می کند که برنامه ریزی شهری باید به صورت یکپارچه و با توجه به اصول حفاظتی انجام شود تا از مخاطرات طبیعی جلوگیری شود

کلیدواژه ها:

سیلاب ، پوشش گیاهی ، NDVI ، تبریز ، مهرانه رود