تاثیر کاربری اراضی بر ماده آلی خاک در منطقه آمل

تغییر کاربری اراضی یکی از مهم ترین عوامل موثر بر تخریب کیفیت خاک و کاهش ذخایر کربن آلی در اکوسیستم های طبیعی و کشاورزی به شمار می رود پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثر انواع کاربری اراضی بر میزان ماده آلی و کربن آلی خاک در منطقه محمد آباد آمل یکی از مناطق حساس و در معرض تغییر کاربری در شمال ایران انجام شد نمونه برداری خاک در سه کاربری جنگلی، مرتعی و شالیزاری به روش تصادفی سیستماتیک انجام گرفت؛ به گونه ای که در هر کاربری دو سایت انتخاب و نمونه ها از عمق ۰ تا ۳۰ سانتی متری برداشت شدند اندازه گیری کربن آلی خاک با روش والکی و بلک انجام و درصد ماده آلی خاک بر اساس ضریب تبدیل محاسبه گردید. نتایج نشان داد که بیشترین مقادیر ماده آلی (۵/۸۸) درصد و کربن آلی خاک (۳/۴۱ درصد) مربوط به اراضی مرتعی و کمترین مقادیر آنها به ترتیب برابر با ۶۱ و ۰/۳۶ درصد در اراضی شالیزاری بود نتایج تجزیه واریانس بیانگر تاثیر معنادار نوع کاربری اراضی بر مقادیر ماده آلی و کربن آلی خاک در سطح احتمال یک درصد (۰.۰۱>P) بود. همچنین آزمون تعقیبی LSD نشان داد که اراضی شالیزاری از نظر هر دو شاخص با کاربری های جنگلی و مرتعی اختلاف معنادار دارند در حالی که بین کاربری جنگلی و مرتعی اختلاف معناداری مشاهده نشد. کاهش چشمگیر ماده آلی و کربن آلی در اراضی زراعی را می توان به تخریب پوشش گیاهی، خاک ورزی مداوم، افزایش اکسیداسیون مواد آلی و کاهش ورود بقایای گیاهی به خاک نسبت داد به طور کلی نتایج این پژوهش نشان دهنده نقش تعیین کننده تغییر کاربری اراضی در کاهش کیفیت خاک و افت ذخایر کربن آلی منطقه است؛ موضوعی که در صورت تداوم می تواند پایداری اکولوژیک و توان تولیدی اراضی شمال کشور را با چالش جدی مواجه سازد.

کلیدواژه ها:

تغییر کاربری اراضی ، ماده آلی خاک ، کربن آلی خاک ، کیفیت خاک ، کشاورزی پایدار