درک تغییرپذیری هیدرولوژیکی رودخانه بالیخلوچای و جریان های محیط زیستی از طریق تحلیل منحنی تداوم جریان

در مدیریت پایدار منابع آب تامین و تخصیص حقابه های محیط زیستی نقش حیاتی در حفظ اکوسیستم های آبزی و زیست بوم های وابسته نظیر تالاب ها و دریاچه ها دارد. در این مطالعه جریان محیط زیستی رودخانه بالیخلوچای طی دوره ۴۴ ساله از ۱۹۷۰ تا ۲۰۱۳ با تکیه بر تحلیل منحنی تداوم جریان (FDC) مورد بررسی قرار گرفت. هدف اصلی، شناسایی پارامترهای جریان حداقلی و متوسط مورد نیاز در فصول مختلف سال برای حفاظت بهتر از اکوسیستم رودخانه بود. با استفاده از داده های دبی رودخانه منحنی تداوم جریان رسم شده و مقادیر دبی های بحرانی در درصدهای مختلف مانند ۱۰، ۵۰ و ۹۰ درصد استخراج شد. نتایج نشان داد که دبی مورد نیاز برای حفاظت اکوسیستم در شرایط مطلوب، در محدوده حدود ۲/۹۵ تا ۲/۴۶ متر مکعب بر ثانیه در درصدهای پایین (۱۰) و ۲۵ درصد قرار دارد که نشان دهنده نیاز به جریان های پایین و پایدار در دوره کم آبی است. این تحلیل امکان تعیین دقیق دبی های حفاظت محیط زیستی در فصول مختلف را با توجه به تغییرپذیری طبیعی فراهم می آورد و بر اهمیت تحلیل روندهای دینامیک جریان تاکید می کند. نتایج این تحقیق راهکارهای علمی و مدیریتی موثری برای بهبود مدیریت جریان های رودخانه های منطقه ارائه می دهد به نحوی که میزان این تاثیرات بر پارامترهای هیدرولوژیکی به میزان ۶۱/۳۸ درصد با درجه تغییرات متوسط است. همچنین سد به میزان ۵۱/۶ درصد پارامترهای محیط زیستی را تغییر داده است و تاکید بر اهمیت استفاده از روش FDC در برنامه ریزی های حفاظت و بهره برداری پایدار دارد.

کلیدواژه ها:

منحنی تداوم جریان ، دبی محیط زیستی ، جریان حداقلی ، اکوسیستم ، نرم افزار IHA